Official Opening of the Sixth Senedd

Yn dilyn pasio Deddf Senedd ac Etholiadau (Cymru) 2020 rydym heddiw yn agor tymor llawn cyntaf Senedd Cymru. Oherwydd y Ddeddf honno hefyd, cafodd ein Haelodau yma heddiw eu hethol, am y tro cyntaf, gan bleidleiswyr oedd yn cynnwys pobl ifanc Cymru 16 a 17 oed.

Yn etholiad mis Mai, gwnaethom ethol ein menyw o liw gyntaf i’r Senedd hon, Natasha Asghar. Ond mae gennym fwy i’w wneud i ddwysáu ein democratiaeth a lledu ein hamrywiaeth, a byddwn yn ceisio gwneud hynny yn ystod y tymor seneddol hwn.

Adlewyrchiad o amrywiaeth pobl Cymru ydyn ni yma. Ond, mae mwy eto i'w wneud i ymestyn amrywiaeth ein Senedd ac i wreiddio ymhellach ein democratiaeth. Ac awn ati i weithio ar hyn yn ystod y tymor yma.

Fel pob Senedd ym mhedwar ban byd, mae ein gwaith dros y 18 mis diwethaf wedi'i ddominyddu, yn ymarferol ac o ran ei gynnwys, gan bandemig y coronafeirws, wrth inni geisio cadw ein gwlad mor ddiogel â phosib. Diolchwn i holl bobl Cymru, a'n gweithwyr iechyd a gofal yn arbennig, am eu hymdrechion eithriadol yn ystod y cyfnod hwn.

Mae ein diolch i bawb a weithiodd mor eithriadol o galed drwy’r pandeming yn fawr, ac yn enwedig i’n gweithwyr iechyd a gofal, am fynd y filltir ychwnaegol er ein lles ni i gyd.

Heddiw, yn gwmni i ni, mae pencampwyr COVID o bob rhan o Gymru fu'n gweithio mewn llawer iawn o wahanol ffyrdd i gefnogi pobl eraill a mynd i'r afael â'r coronafeirws yn eu cymunedau. Croeso i chi i gyd.

Fel Llywydd, un o fy niwrnodau mwyaf calonogol yn y Siambr hon oedd cadeirio cyfarfod cyntaf un ein Senedd Ieuenctid. Wedi eu hethol am y tro cyntaf yn 2018, sicrhaodd y seneddwyr ifanc ddeinamig newydd i'n gwaith ni yma. Ac mae eu cynrychiolwyr gyda ni heddiw.

Gyda ni hefyd y mae rhai o drigolion mwyaf newydd Cymru, teulu ifanc a wnaeth ffoi o strydoedd Kabul yn ddiweddar a dod o hyd i gartref diogel iddyn nhw eu hunain, ynghyd ag eraill, yma yn ein cenedl noddfa.

Croeso felly i gynrychiolwyr o’n Senedd Ieuenctid yma heddiw a diolch ichi am eich gwaith, ac edrychwn ymlaen at weithio gyda’ch olynwyr yn y Senedd Ieuenctid newydd sydd ar fin cael ei hethol. Croeso hefyd i’n ceiswyr lloches o Affganistan i’w Senedd genedlaethol ar ddydd ei hagoriad.

Fel Senedd, gwnaethom barhau i weithio drwy'r pandemig, wrth graffu ar waith y Llywodraeth a phasio deddfwriaeth. Ni oedd un o'r Seneddau cyntaf yn y byd i gwrdd yn rhithwir a phleidleisio o bell. Hyd yn oed yn nyfnder y cyfnod clo, aeth democratiaeth yn ei blaen yng Nghymru.

Heb os nac oni bai, bydd ein gwaith fel Senedd y tymor nesaf yn canolbwyntio ar adferiad ar ôl y pandemig COVID. Ond, yn ogystal, bydd nifer o heriau a chyfleoedd eraill, o chwarae rhan flaenllaw wrth daclo newid hinsawdd i hybu cydraddoldeb a thegwch i bawb yng Nghymru.

Boed felly i’n chweched Senedd fod yn gynhyrchiol ac yn arloesol, gan barchu pawb, o bedwar ban ein gwlad, o bob cefndir ac o bob amrywiaeth barn.

Boed felly i'n chweched Senedd fod yn gynhyrchiol ac yn arloesol, a gadewch inni, bob amser, barchu ein gilydd fel Aelodau a'r bobl rydym yn eu cynrychioli.

Gofynnaf i chi nawr, Eich Mawrhydi, i annerch y Senedd.

Llywydd, Prif Weinidog, ac Aelodau o'r Senedd, mae'n bleser bod gyda chi heddiw, ac rwy'n eich llongyfarch ar gael eich ethol yn ddiweddar. Ymddiriedir ynoch i fod yn llais i bobl Cymru, i gynrychioli eu buddiannau pan fydd penderfyniadau sy'n effeithio ar eu bywydau bob dydd yn cael eu trafod a'u gwneud o fewn y muriau hyn.

Pan oeddwn yma ar gyfer yr agoriad diwethaf yn 2016, nodais y byddai'r pumed Cynulliad yn cynrychioli datblygiad sylweddol yn hanes datganoli yng Nghymru. Ers hynny, mae mesurau pellach wedi’u rhoi ar waith i gryfhau sylfaen eich democratiaeth seneddol. Sefydlodd Deddf Cymru 2017 y Senedd hon ar sail newydd, ac rydych wedi defnyddio'r ddeddfwriaeth honno i helpu'r cyhoedd ddeall eich gwaith yn well ac i gynnwys mwy o bobl yn y broses ddemocrataidd. O ganlyniad, mae'r Senedd hon bellach yn cael ei chydnabod yn y gyfraith fel 'Senedd Cymru', neu 'Welsh Parliament'. Mae'r enw'n adlewyrchu’r ffaith bod y sefydliad hwn, dros gyfnod o 22 mlynedd, wedi esblygu yn sefydliad sydd â phwerau deddfu dros ystod eang o feysydd sy'n ganolog i fywyd Cymru ac â'r gallu i amrywio trethi. Mae'n dangos eich statws fel Senedd genedlaethol sy’n gweithio ar ran pobl Cymru. Rydych hefyd yn estyn allan i bob cenhedlaeth, ac roedd sefydlu’r Senedd Ieuenctid gyntaf i Gymru wedi rhoi cyfle arall i bobl ifanc sicrhau bod eu lleisiau’n cael eu clywed, ac wedi rhoi cyfle iddynt wneud cyfraniad gwerthfawr at waith y Senedd.

Rydych yn haeddu canmoliaeth hefyd am eich arloesi; hon oedd y ddeddfwrfa gyntaf yn y Deyrnas Unedig i gynnal cyfarfod rhithwir ffurfiol. Mae'r ffaith bod pob plaid wedi dangos eu bod yn benderfynol o barhau i gynnal cyfarfodydd i’w ganmol, ac mae hyn yn dyst i'ch ymrwymiad i graffu ar waith y Llywodraeth ar ran pobl Cymru.

Rwyf wedi siarad eisoes am sut mae’r cyfnod diweddar, mewn sawl ffordd, wedi dod â ni yn agosach at ein gilydd. Mae arnom oll ddyled fawr o ddiolch i'r rhai sydd wedi ymateb mewn ffordd mor arwrol i’r heriau a welwyd dros y 18 mis diwethaf, yn weithwyr allweddol a gwirfoddolwyr sydd wedi gwneud cymaint i wasanaethu eu cymunedau. Maent yn enghreifftiau disglair o'r ysbryd y mae pobl Cymru mor enwog amdano, ysbryd yr wyf innau wedi ei brofi'n bersonol nifer fawr o weithiau.

Rwyf yn falch bod Tywysog Cymru a Duges Cernyw, ynghyd â Dug a Duges Caergrawnt, wedi cael cartrefi yng Nghymru ac wedi profi’r ymdeimlad arbennig o gymuned sy’n bodoli yma. Mae gan bobl Cymru gymaint o bethau i ymfalchïo ynddynt a, thros y pum mlynedd nesaf, rwy’n siŵr y byddwch yn parhau i gael eich ysbrydoli gan eu hysbryd anorchfygol wrth ichi gynrychioli buddiannau Cymru a’i phobl, ac wrth i chi ddeddfu dros Gymru a dwyn Llywodraeth Cymru i gyfrif.

Mae llawer o heriau ar y gorwel wrth i chi gydweithio er mwyn hyrwyddo llesiant pobl Cymru a chefnogi'r gwaith o sicrhau adferiad. Mae Tywysog Cymru, Duges Cernyw a minnau'n estyn ein dymuniadau mwyaf cynnes i chi ar gyfer chweched sesiwn y Senedd hon, ac rydym yn gobeithio y byddwch yn mwynhau pob llwyddiant yn eich ymdrechion. Diolch o galon. [Cymeradwyaeth.]

Fel y Prif Weinidog, gaf i gychwyn drwy ddweud ei bod hi'n bleser eich croesawu chi, Eich Mawrhydi, i'r Senedd heddiw i agor chweched sesiwn y Senedd? Diolch ichi am eich geiriau caredig. Gaf i ddiolch ichi am eich cefnogaeth tuag at y Senedd ers ichi ei hagor am y tro cyntaf ym 1999, a hefyd ddiolch ichi am y gwasanaeth rydych chi wedi ei roi i'r wlad dros y blynyddoedd?

Mae agoriad y chweched sesiwn o'r Senedd hon yn amser inni i gyd edrych tuag at y dyfodol. Mae pobl o bob cwr o Gymru, gan gynnwys y rhai pellaf o'r adeilad hwn, wedi dewis 60 Aelod i gynrychioli ein cyd-ddyheadau ac i lywio llwybr i'n gwlad. Yn y blynyddoedd i ddod, rwy'n siŵr y byddwn yn dadlau ac yn anghytuno ynglŷn â beth sydd orau i Gymru, ond bob amser, yn y tymor hwn o'r Senedd, gyda budd y rhai yr ydym yn eu cynrychioli wrth wraidd popeth a wnawn.

Rydym yn ymgasglu ar gyfer y chweched Senedd hon yng nghysgod pandemig y coronafeirws, pandemig sydd wedi creu cymaint o dristwch i gynifer o deuluoedd ar draws Cymru. Rydym yn oedi, fel y gwnawn yn rheolaidd yn y Siambr hon, i feddwl am bob un ohonynt heddiw. Ar yr un pryd, rydym wedi gweld Cymru ar ei gorau yn ein system gofal ac iechyd, y gweithwyr siop, yr athrawon, yr holl weithwyr gwasanaeth cyhoeddus hynny, y busnesau a'r gwirfoddolwyr y mae eu hymrwymiad a'u gwaith eithriadol o galed wedi helpu i gadw Cymru ar agor yn y cyfnod anoddaf yma.

Wrth inni edrych tu hwnt i'r pandemig, rydym yn cydnabod ein bod yn dal i wynebu llawer o heriau. Er mwyn mynd i'r afael â nhw, byddwn yn defnyddio ein pwerau i gyd i hybu ffyniant, cydraddoldeb a llesiant i bawb yng Nghymru, ac i droi ein golwg at argyfwng mawr arall ein hoes, yr her o ran newid yn yr hinsawdd a cholli ein bioamrywiaeth.

Fel cynrychiolwyr etholedig, mae gennym y fraint a'r ddyletswydd i ddiogelu a chryfhau ein democratiaeth, i hybu llesiant ein holl ddinasyddion, ac i hybu harddwch naturiol y wlad yr ydym mor lwcus i fyw ynddi, yma yng Nghymru, ac, yn unigryw, i wneud hynny gyda'r dyletswyddau a roesom ar ein hunain i ystyried anghenion cenedlaethau'r dyfodol ym mhopeth, fel Llywodraeth a Senedd, y penderfynwn arno yma yn y Siambr hon.