Culture, Communications, Welsh Language, Sport, and International Relations Committee

Croeso nôl i'r sesiwn yma'r bore yma. Dŷn ni'n symud ymlaen at eitem 3, sef sesiwn gyda'r darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus yng Nghymru. A gaf i ofyn i'r tystion plîs i gyflwyno'u hunain ar gyfer y Cofnod? Fe wnaf i fynd at Rhuanedd Richards yn gyntaf.

Helo. Bore da. Rhuanedd Richards ydw i, cyfarwyddwr gwasanaethau a chynnwys BBC Cymru.

Diolch, Rhuanedd. A Phil Henfrey.

Bore da, a diolch am y gwahoddiad i ddod yma heddiw.

I'm Phil Henfrey. I'm the head of news and programmes at ITV Cymru Wales.

Diolch yn fawr. Ac yn olaf, Owen Evans.

Helo. Owen Evans. Diolch am y croeso. Prif weithredwr S4C.

Grêt. Diolch yn fawr iawn i chi am hynny. Mae gennym ni nifer fawr iawn o bynciau dŷn ni eisiau eu codi gyda chi'r bore yma. Felly, os gallwn ni ofyn am atebion mor fyr ag y maen nhw'n gallu bod, mor gryno â phosibl, ac fe wnaf i ofyn cwestiwn i gychwyn. Mae nifer—[Torri ar draws.]

Ydy e'n bosibl, plîs, os dŷch chi eisiau siarad, ichi jest godi llaw am nawr? Dŷch chi wedi cael eich 'mute-io'; mae hynny'n ffantastig.

Pa newidiadau o ran beth sydd wedi cael ei grybwyll yn ddiweddar gan Ofcom fydd yn fwyaf pellgyrhaeddol, yn fwyaf arwyddocaol ar gyfer cynulleidfaoedd yng Nghymru? Mi wnaf i fynd at Owen yn gyntaf. Na, mae Phil wedi rhoi ei law i fyny. Ocê, mi wnawn ni fynd at Phil, wedyn at Owen, a wedyn at Rhuanedd. Phil.

I wasn't quite sure I put my hand up, but I'm quite happy to go first. Look, I think if we're to avoid a future where a search of content about Wales only delivers documentaries about marine mammals, then, in some ways, all of Ofcom's recommendations are important. For the reasons that this committee really understands, viewers in Wales are really heavily reliant on public service content to get information programming about the country they live in. And I think, in Ofcom's recommendations, whilst there are a lot of recommendations, one of the things that I was always particularly struck by is that, in today's digital age, public service content, like that created by ITV, is something that remains hugely important to viewers in Wales and, indeed, across the UK. Of course, the pandemic brought that into sharp relief. The fact is that we operate in a market that produces little or no content about Wales. So, ITV Cymru Wales's role in Welsh life is vital, in providing that plurarity to the BBC in news and current affairs, in both English and Welsh, and then bringing a mass audience to it. Our current mix of dramas, entertainment, sport, current affairs, news reaches 1.6 million people a week in Wales. That's a really big number in a country of three million people, and I think I'd probably also say that commercially funded public service broadcasting brings a different audience in Wales. ITV brings a different audience to public service content than, say, the BBC and S4C.

So, we're proud to be a PSB, and we want to continue to serve viewers in Wales, but we can't do it alone, and what Ofcom's report also highlighted is the rapid changes that are taking place in our sector. In the not too distant future, most content is going to be viewed online and on platforms that will be mostly controlled by a handful of local gatekeepers—gatekeepers that don't currently deliver content about Wales. So, in its recommendations, Ofcom, in my view, correctly concluded that the current outdated legislation covering public service broadcasting needs a radical update for this global online era. And so, in particular, I draw attention to the recommendations that will secure prominence, inclusion and fair value for public service content. And make no mistake, if commercially funded public service content is to continue to serve viewers in Wales to the extent it does now, then this intervention is needed.

Diolch, Phil. Owen.

Diolch yn fawr. Buaswn i'n amlwg yn atgyfnerthu beth mae Phil wedi'i ddweud. Ond, o edrych ymlaen, mae patrymau gwylio yn newid. Mae ffordd pobl hŷn, wrth gwrs, yn dal i fod yn eithaf traddodiadol, ond mae ffordd pobl fy oedran i ac iau, a wedyn pobl ifanc iawn, yn wasgaredig iawn. Ac un o'r pethau sy'n anodd iawn i feddwl amdano at y dyfodol yw sut mae pobl yn mynd i ddod at gynnwys Cymreig, ac yn enwedig yn yr iaith Gymraeg yn y dyfodol.

Mae Ofcom wedi gwneud jobyn da, rwy'n credu, o gwmpas yr EPG a llinol, ble maen nhw wedi gwneud yn siŵr bod ein brandiau ni fel PSBs yn weledol. Ond, i'r dyfodol, os gallwch chi ddychmygu byd ble dyw brandiau neu apiau neu deils S4C, BBC, ITV jest ddim ar gael i bobl, a bod y cwmnïau mawr—o'r Unol Daleithiau fel arfer, ond cawn ni weld beth ddigwyddiff yn Tsieina a llefydd fel hynny yn y byd, i ddod—yn golygu does dim siawns i bobl ffeindio cynnwys yn y lle cyntaf. Mae'r esiampl roedd Phil yn sôn amboutu, 'Do a search for 'Wales' and find marine mammals', yn hollol bosib yn y dyfodol. A beth dŷn ni'n ei weld hefyd yw bod yna gamau nawr ble gall y cwmnïau yma ddechrau cymryd drosodd jest snips bach o beth mae'r PSBs yn ei wneud yng Nghymru. A'r cwestiwn pwysig i wleidyddion wedyn yw, a yw'r snips yna'n ddigon o gynulleidfa? Achos fel y dywedodd Phil, mae pob un ohonom ni yma heddiw â chynulleidfaoedd cryf yng Nghymru heddiw, ond mae'n bosib, fesul cam, y gwnaiff y cwmnïau yma ein pellhau ni oddi wrth y gynulleidfa dŷn ni'n trio mynd ati.

Diolch am hwnna, Owen. Rhuanedd.

Mae yna berig i ni i gyd gytuno fan hyn. Ond mae yna nifer fawr, onid oes e, o'r newidiadau arfaethedig yma'n bwysig i gynulleidfaoedd Cymru, achos maen nhw'n ymwneud yn uniongyrchol â'r dewisiadau cynnwys a'r gwasanaethau sydd ar gael i bobl Cymru, ac yn ymwneud â sut mae cynulleidfaoedd Cymru, fel dywedodd Owen a Phil, yn medru dod o hyd i gynnwys sy'n adlewyrchu eu diddordebau nhw, eu ffordd nhw o fyw, a chynnwys sy'n berthnasol i'w bywydau nhw. Ac mae'r cyd-destun yn bwysig fan hyn: mae llwyddiant darlledu gwasanaeth cyhoeddus yn yr ynysoedd hyn yn destun cenfigen i'r byd. A dwi'n credu mai'r neges fan hyn yw bod y system bresennol o gyrff cyhoeddus yn gweithio ochr yn ochr â darparwyr masnachol yn gweithio'n dda i gynulleidfaoedd, ond mae angen trefn sydd wedi ei diwygio ar gyfer y farchnad fel ag y mae hi heddiw. Dŷn ni wedi sôn am y newid strwythurol enfawr dŷn ni'n ei weld yn y byd cyfryngol. Dŷn ni i gyd yn gallu sôn am ein straeon personol ni yn hynny o beth, a fy mhlant i hefyd—erbyn hyn ddim ond yn gwylio chwaraeon ar deledu llinol. Mae'r newid yn rhyfeddol, ac mae cynulleidfaoedd Cymru yn rhan o'r chwyldro yna, a dwi'n credu, yng nghanol y datblygiad cyffrous hwn, fod angen creu proses reoleiddio sy'n addas ac sy'n berthnasol, a dyna sy'n bwysig gyda hyn oll.

Fe wnawn ni symud nawr at Alun Davies. Roedd e eisiau dod i mewn ar hyn, ac fe wnawn ni symud at ei gwestiynau fe nawr.

I just want to challenge you on that, Rhuanedd. You sound very comfortable in what you're saying, and I don't understand the reason for your comfort. We all have different identities. I speak English and I speak Welsh, and, in terms of my Welsh language identity, we have a range of programming available to us. I watch S4C and listen to news services in Welsh provided by the BBC, and some of the stuff that ITV has done in Welsh as well—especially in the past, frankly. But as an English-speaking Welshman, I don't get any of that, do I? I'm pretty poorly served as an English-speaking Welshman—my cultural identity is not served by either ITV or BBC. There's some good programming produced. I'm not knocking the programming; there's some good programming. I enjoyed the programme, Rhuanedd, last night on the depths of the Celtic sea—terrifying, and I thought it was just me that looked like that in the water. [Laughter.] But it's the exception not the rule. There's not very much genre and tv produced in Wales that is outside of sport and news and current affairs, and my guess is—I haven't got the numbers to hand—that it's reduced over the years. And I don't understand where your comfort here comes from, because, as somebody who wants to see an English-language identity reflected on the screens, I don't see it.

Do you know what, I'm with you all the way about the importance of that identity being reflected on the screens. I grew up—

I know you did—in the Cynon valley; I know that.

—listening to Wales Today and Radio Wales, in an English-speaking household, learnt Welsh later, and realised the importance of Radio Cymru, S4C, to my whole identity. But I would dispute that—the amount of content we're making for English-language audiences has in fact increased. We're getting 70 per cent of that content now actually to the network, and, in doing so, we're enjoying larger audiences to some of that content than ever before. This year alone, the requests to the iPlayer for our content has doubled compared to that of last year. Does that mean there isn't a challenge? It absolutely doesn't; there's a huge challenge. I completely accept that. It is probably the biggest audience challenge any of us has ever faced before as broadcasters. I think what I'm saying, though, is that these challenges are not insurmountable. I think it's absolutely—

Why don't you surmount them, then? I agree with you, Rhuanedd, in what you're saying. And, as I said, you and Phil produce excellent English-language programming and I've got no criticism to make of it. In fact, my criticism is that I want to see more of it. If I didn't like what you're producing, I'd say, 'Produce less of it'. I want to see more of it, a greater range, a broader range of genre available and, as was the programming last night in fact, at a reasonable time. We all know that a lot of good programming that is produced by both broadcasters is put up against Eastenders or Coronation Street, or whatever it happens to be, and it isn't the prime time. So, I think the challenge that I'm placing back to you—because I think we should have regulation, and I'm sure that some would say that any level of regulation will mean that we walk away from the EPG, and we've heard that before—is that we also need you to step up to the mark.

And my commitment to you is to fight for more programming and more content for our English-language audiences. I hope you'd expect that of me as director of content for BBC Wales. Listen, the discussions that I'm at at the moment within the BBC—. The BBC is shifting £700 million extra out of London for production between now and 2026. What that offers is a huge opportunity for me to work with the network to commission new drama, new comedy, new factual series, and we're in the process of doing that now. And hopefully, we'll have some exciting offers to announce in the near future.

But I can assure you that there is no complacency here. I want depth, I want breadth, but, in the middle of all of that, what I also need is prominence. I need prominence within BBC products for BBC Wales content, and there's obviously an ongoing discussion about how we tailor those products to ensure that they're more personalised and can respond to the needs of the nations. But in addition, we need a regulatory framework that allows prominence for our content on those big major platforms, which is what we're discussing today, and that can only be a good thing.

Phil wants to come in here.

I completely take the point that Alun is making, and I think the point that Alun is making is that we want to see more. It's not that Wales isn't well served by television channels, for example—there are literally hundreds of commercially available television channels in Wales that viewers can access. But there's only one ITV that's actually producing any content for Wales. And I think it demonstrates quite closely that the market is not going to, in a sense, answer the question. It is not going to be able to deliver. It doesn't deliver now for Wales. If you then look to a future where, increasingly the market is dominated by global players who are looking to do deals with global brands to monetise global audiences, the likelihood of that happening via the market is less likely. So, I think Ofcom is looking at this and is basically saying, 'Okay, so what needs to happen?' and it's come up with a series of recommendations. And, of course, prominence and inclusion are really important in that. As audiences move to these new platforms, it's really important that they're able to find content about Wales the country and not whales the marine mammal.

But one thing I would want to add in here as well—because there are a lot of recommendations being made by Ofcom—is that if you had to achieve one of these, then the ability to set fair terms and fair value is really, really important. The reality is that, as I say, these are global brands doing global business for global audiences. And in this context, the dispute resolution role proposed by Ofcom is very, very important. What Ofcom is saying in its detail is that, in designing the framework on settling any disputes, a key consideration should be that the terms offered by any platform are consistent with the sustainable delivery of PSB. Now, nobody's got a monopoly on creating PSB, but what that's basically saying is that Welsh viewers are heavily reliant on public service content. There are literally hundreds of television channels available to audiences in Wales now, but few, if any, carry any Welsh content. And so, from our perspective, you can't understate the importance of the dispute resolution mechanism, because it puts the sustainable delivery of PSB as the most important consideration in a new regime. That's really, really important as an underpinning for what you want to see, Alun, which is more content about Wales.

Mae Owen eisiau dod i mewn fan hyn hefyd.

Mae lot o hwn yn dod nôl i gyllido. Dŷn ni mewn sefyllfa o fflycs heddiw, dwi'n credu. O ran beth sydd wedi digwydd efo Ofcom, the bus has moved on, rili. Mae trafodaethau nawr amboutu, 'How do you enact this', trwy DCMS, ond mae'r cyllido yn dal i fod yn rhywbeth pwysig. Dŷn ni a'r BBC nawr yn dadlau am setliad ffi drwydded. Mae hwnna'n mynd lan â ni at 2027. Pwy a ŵyr beth fydd yn ei le wedi hynny? Pwy a ŵyr beth fydd yn digwydd efo Channel 4, lle mae trafodaeth o gwmpas preifateiddio hwnna? A hefyd mae'n rhaid inni gofio pobl fel ITV. Os nad ydyn nhw'n cael yr hawliau maen nhw'n eu cael fel PSB, sef yr access a'r prominence a phethau fel hynny, wedyn a yw ITV yn y dyfodol actually yn mynd i wario pres ar gynnwys sydd yn berthnasol iawn i Gymru a ddim yn berthnasol iawn i ITV yn Llundain a'r llefydd fel hynny? Achos un o'r pethau sydd yn wir yng Nghymru yw mai S4C yw'r unig ddarlledwr cyhoeddus Cymreig, ac mae'r gweddill i gyd yn ddarlledwyr Prydeinig sydd yn darlledu yng Nghymru. Ac felly, mae yna ddadl, actually, am y math o setliad bydd cwmnïau yn ei gael yn y dyfodol, a'r ffordd mae'r system yn gweithio ac yn cefnogi'r PSBs, am sut fath o amgylchedd cynnwys a darlledu, a lledaenu dros lwyfannau digidol, fydd yn bodoli yng Nghymru yn y dyfodol.

Cyn inni fynd nôl at Alun, roedd Rhuanedd eisiau dod nôl mewn—yn gryno, os yn bosib, achos dŷn ni'n brin iawn o amser.

Yn gryno iawn, ie. Rwy'n cytuno o ran yr hinsawdd arianol—mae'n allweddol, ac mae'n allweddol i ni yma yng Nghymru. Mae pobl yn meddwl am y ffi drwydded mewn cyd-destun Prydeinig; mae hi'n hanfodol ar gyfer dyfodol ein gwasanaethau Saesneg a Chymraeg yma yng Nghymru hefyd. A dyna pam dwi jest eisiau rhoi gair, efallai, o rybudd am un o'r argymhellion, sef y syniad o greu mwy o ddarparwyr yn y maes gwasanaethau cyhoeddus a phe byddai hynny'n dod o'r ffi drwydded. Mae Ofcom ei hunan yn cydnabod, er mwyn cystadlu gyda'r darparwyr mawr yma, fod angen sefydliadau o raddfa uchel sydd â thipyn o swmp yn perthyn iddyn nhw er mwyn cystadlu'n effeithiol. Ac mae jest rhaid bod yn ofalus, dwi'n meddwl, rhag ofn ein bod ni'n creu llawer o ddarparwyr ond dŷn ni'n methu â chystadlu gyda'r bobl eraill yn y farchnad sydd ar y raddfa fwy yma.

Ie, a dwi'n deall y neges, Rhuanedd, amboutu'r drwydded. Ond gaf i ofyn Mr Evans amboutu'r drwydded? Dŷch chi'n rhannu eich cyllid nawr gyda'r BBC trwy'r drwydded. Fel darlledwr, ac fel prif weithredwr—ac efallai fod gyda chi fwy o ryddid nawr eich bod chi wedi datgan eich bod chi'n gadael y darlledwr—ydych chi wedi gweld, o ran eich annibyniaeth, fod yna broblemau wedi bod yn y ffordd dŷch chi'n cynllunio y penderfyniadau golygyddol dŷch chi'n eu gwneud fel darlledwr oherwydd bod y cyllid yn dod trwy'r drwydded yn lle dod yn uniongyrchol o DCMS?

'Naddo' yw'r ateb syml. Ond dwi'n credu mai un o'r pethau pwysicaf, i ddechrau, wnaethon ni oedd, pan wnaeth y Llywodraeth yn Llundain benderfynu bod S4C yn mynd i gael ei gyllido yn hollol trwy'r ffi drwydded, fe wnaethon ni ofynion eithaf cryf i'r Gweinidog bryd hynny, a gweision sifil fanna, fel bod proses ar wahân i S4C i drafod cyllid y dyfodol. Achos beth roedd S4C yn becso amdano oedd ein bod ni'n rhyw fath o sub-item mas o'r dadleuon buasai'r BBC yn eu rhoi. Ac, wrth gwrs, mae'r BBC ac S4C nawr yn cystadlu am yr un pres, ac mae'n rhaid inni gyfaddef hynny. Felly, wrth gwrs bydd y BBC eisiau gwneud yn siŵr bod eu sleisen nhw o'r pei yn fwy na'n sleisen ni. Ond, mae'n bwysig, ac un o'r pethau dwi'n falch amdano yw bod Gweinidogion yn Llundain wedi cymryd y ddadl y dylid cael trafodaeth ar wahân i S4C, a dyna pam y gwnaeth S4C roi ei gynllun ei hun i mewn i'r Llywodraeth, a gwnaeth y BBC roi eu cynllun nhw ar wahân i mewn. Felly, pan gawn ni ddatganiad, gobeithio yn y mis nesaf—

Sori, dwi eisiau dod nôl atoch chi, Rhuanedd; dŷn ni'n brin o amser y bore yma. Dwi ddim yn credu ei bod hi'n gyfrinach, ond pan oeddwn i'n gweithio i S4C, roeddwn i'n dadlau am y set-up yma, achos roeddwn i'n meddwl ei fod e'n cynnig mwy o sicrwydd i S4C, so dwi'n falch iawn o glywed eich geiriau. Ond, roedd y tri ohonoch chi hefyd, pan oeddech chi'n ateb cwestiwn blaenorol Delyth, wedi sôn am due prominence—yr amlygrwydd yma—a sut mae hynny'n newid. Yn yr hen ddyddiau, wrth gwrs, roedd pobl yn sôn ambout EPGs a pha rif oedd pob darlledwr ar yr EPG. Ond, fel roeddwn i’n dweud with Ofcom o’r blaen, dwi’n defnyddio’r ffôn symudol fan hyn, a dwi’n defnyddio aps yr un mor aml ag ydw i’n defnyddio’r EPG. Dwi’n cytuno gyda chi, gyda llaw, fod angen hyn ar y darlledwyr, ond sut ydych chi’n gweld bod hynny yn mynd i ddigwydd mewn byd ble dydy’r newidiadau yma ddim ar fin digwydd, ond wedi bod?

Alla i ofyn am atebion eithaf cryno, plîs, achos bydd rhaid i ni symud ymlaen ar ôl hyn i Aelod arall—os ydy hynny'n bosibl; dwi'n gwybod bod hwn yn gwestiwn mawr? Pwy sydd eisiau mynd yn gyntaf? Owen.

Dwi’n credu ei bod hi’n hanfodol. Mae rhywfaint o wylio ar draws ffôns, ond mae lot o wylio yn dal yn digwydd dros y prif sgrin—trwy aps, trwy Netflix, trwy beth bynnag. Beth ffeindion ni mas pan oedden ni ar yr EPG yn isel lawr oedd bod mynd lan tua 30 lle yn yr EPG yn codi faint o bobl oedd yn eich gwylio chi, achos roeddech chi’n weledol. Nawr, yn yr un ffordd, pan fyddwch chi’n pigo lan remote control, mae Netflix, mae Amazon, does dim BBC, does dim ITV, does dim S4C. Rydych chi’n troi’r teledu ymlaen a rhoi’r smart tv ymlaen, ac mae rhestr o aps. Mae rhywun yn dewis ble mae’r aps yna’n mynd, ac os nad yw S4C, os nad yw'r BBC, os nad yw ITV yn y rhestr yna yn amlwg, mae pobl yn mynd i ddewis rhywbeth arall, ac felly mae hi’n hollol bwysig bod yr hawl gan y PSBs i gael eu aps nhw ar y dyfeisiadau yma, ond hefyd gyda'r un math o prominence ag sydd ar gael ar EPGs, neu bydd pobl jest yn camu heibio i ni.

Ac rydyn ni’n cael y broblem, fel S4C a’r iaith Gymraeg, ble mae ein cyllid ni’n gymharol fach o'i gymharu ag ITV a’r BBC, ble allwn ni ddim fforddio heddiw rhoi ein ap ni ar bob math o deledu a phob math o declyn. A beth mae hynny'n meddwl yw bod pobl yn gorfod mynd drwy web browser, ac mae hynny’n boen yn y pen ôl. Felly, mae jest yr her fach yna i wylio’n cynnwys ni yn meddwl y bydd pobl yn troi bant, ac felly mae’n hollol bwysig i ni ein bod ni’n cael yr amlygrwydd yma i’r dyfodol.

Phil.

I think it’s almost coming back to the point that I’ve already made—it's about thinking that, in a world where television is consumed over television channels via the aerial, a viewer could find the television channels and the PSBs were prominent within that environment. And really what Ofcom is basically saying is that in a world where it won’t just be via the television aerial or via the satellite, but also via online and via new, future ways of consuming television content, PSB content should be similarly prominent on those platforms. And that’s at the heart of Ofcom’s recommendations.

But I come back to the point, too, that inclusion and prominence of themselves are not enough. You also have to be able to negotiate fair terms, so that recommendation that Ofcom is making, that dispute resolution mechanism—. Because if you've got a dominant platform that says, 'Yes we'll make you prominent, yes we'll include you, but here are our terms', and the terms that they state mean that it would be very, very difficult for you to sustain, say, programming for Wales, what is the point of the prominence and the inclusion? So, it's really, really important in the Welsh context, because of the market forces that operate in Wales, that there is this dispute resolution. So, if there is a provider saying, 'We will commit, such as ITV currently does, to producing news for the next 10 years for audiences in Wales', that becomes a factor in any negotiation that a company like ITV might have with a global platform, in terms of the terms for the prominence and the inclusion. I can’t overstate it enough; it’s really important.

Ocê, diolch, Phil. Rhuanedd.

Mi wna i addo cadw hyn yn fyr, achos dwi ddim eisiau ailadrodd, ond y gwir amdani yw bod yna ddarogan y bydd y cwmnïau mawr technolegol yma sydd eisoes yn gyfrifol am gynnwys hefyd yn cynhyrchu teledu dros y blynyddoedd nesaf yma. Nhw fydd yn rheoli’r cynnwys felly. Ydych chi’n meddwl o ddifri y byddan nhw'n ystyried anghenion y Gymraeg yn hynny, neu anghenion darlledu cyhoeddus yng Nghymru? Na. A dyna pam mae angen y ddeddfwriaeth yma. Nawr, dŷn ni fel y BBC ddim yn mynd i ddweud wrth y cwmnïau yma sut yn union ddylai hyn edrych, boed fel teil neu ap neu beth bynnag, ond sicrhau ei fod e'n amlwg, ei fod e'n flaenllaw yw'r nod, a dyna pam mae hyn mor bwysig.

Ocê. Yn anffodus, bydd rhaid inni symud ymlaen neu fydd dim amser i'r pynciau eraill, ond diolch yn fawr iawn am hynny. Fe wnawn ni symud at Heledd Fychan.

Diolch. Dwi'n meddwl yn sicr y byddwn i â diddordeb cael mwy o amser, o ran setliad y ffi drwydded ac ati, i gael sesiwn iawn efo chi a deall rhai o'r heriau fel ariannu. Yn sicr, o'r pethau rydych chi'n dweud, efo amlygrwydd hefyd, mae pethau fel cyllidebau sydd ar gael i chi o ran hysbysebu a bod y gwasanaethau yma ar gael hefyd—ddim jest lle ydych chi—yn her fawr er mwyn i bobl wybod beth sydd ar gael felly. Y mwayf o glics fydd pobl angen eu gwneud i ganfod, wel, rydyn ni'n gwybod bod hynna'n creu problemau.

Dwi eisiau gofyn ichi jest bach yn fwy am amlygrywdd fan yna. O ran yr heriau efallai rydych chi wedi'u hwynebau hyd yma, o'r adroddiad yma, ydych chi'n gweld bod unrhyw beth mae Ofcom yn ei argymell fan hyn yn mynd i wella pethau a'ch cefnogi chi efo hynny? Oherwydd mae'r onus yn dal i fod arnoch chi, felly, i drio cael yr amlygrwydd, o beth dwi'n ei ddarllen efo'r adroddiad. Ydych chi'n gweld bod hyn yn mynd i helpu efo hynna, neu fuasech chi'n hoffi gweld Ofcom yn mynd yn bellach o ran eich cefnogi chi?

Pwy sydd eisiau mynd yn gyntaf ar hwnna? Owen.

Diolch. Advice yw hwn. Mae Ofcom yn rhoi'r neges i DCMS yn gryf fod angen rhoi pethau yn eu lle i gefnogi'r system fel mae e, neu fe aiff e. Dwi ddim yn credu bod dadl fanna. Y cwestiwn mawr—a dyma'r pwynt roeddwn i'n ei wneud gynnau—yw that bus has left. Maen nhw wedi cynnig hwn. Ble mae'r ddadl yn digwydd heddiw yw yn swyddfeydd yn Whitehall ac am sut maen nhw'n mynd i ddeddfu'r flwyddyn nesaf i wireddu beth mae Ofcom yn dweud. Ac efallai buaswn i'n fflipio'r cwestiwn. Dŷn ni'n cytuno, dwi'n credu, ar draws ITV, BBC, Channel 5, Channel 4—mae'r cwbl lot ohonon ni'n unllais yn y ffaith ein bod ni'n cefnogi beth mae Ofcom yn trio gwneud fan hyn. Y cwestiwn wedyn yw—. Mae deddfu'n anodd. Mae deddfu'n gymhleth. A bydd y cwestiwn am ba mor bell fydd DCMS yn mynd i wireddu beth mae Ofcom wedi ei gynnig fan hyn. Dyna'r cwestiwn, efallai, y buaswn i'n canolbwyntio arno. Y rheswm mae Phil yn rili pwysleisio pa mor bwysig mae'r offeryn dispute resolution yma yw, os na fyddan nhw'n cael y ddeddfwriaeth yn iawn, y gallai hwn droi mewn i bicil mawr. Ac, wrth gwrs, y bobl sydd yn tueddu i ennill yn y picil yna fydd y cwmnïau mawr, sydd yn barod yn eu hanterth. Felly, i fi, dwi yn credu bod beth mae Ofcom yn ei gynnig yn ddigon, ond mae e rili yn dibynnu ar sut mae DCMS nawr yn gwireddu beth mae Ofcom yn ei gynnig.

Rhuanedd.

Byddwn i'n cytuno â hynny. Mae'n gwneud synnwyr, onid yw e, fod cynnyrch ein gwasanaethau yn fwy amlwg, yn fwy weledol ac yn hawdd i'w ganfod.

Ond gaf i bigo lan, efallai, ar gwestiwn gwnaethoch chi ofyn i Ofcom yn y sesiwn flaenorol? Un lle dwi'n meddwl oedd yn ddiffygiol efallai yn yr adroddiad—ac mae Ofcom wedi cydnabod hynny'n llwyr, a bod yn deg, ac mae yna adolygiad arall arno fe—yw radio, ac amlygrwydd o ran radio a gwasanaethau sain, sydd eto mor bwysig i gynulleidfaoedd Cymru. A dwi'n credu ei bod hi'n iawn i chi ac i ni godi hyn fel rhan o'r ymchwiliad yma, achos mae ganddo'r un heriau, yr un materion â sy'n wynebu'r diwydiant teledu, a bod yn onest, a gyda fy nghefndir i yn Radio Cymru, dwi'n ymwybodol iawn o hynny. Mae'n hollbwysig bod ein gwasanaethau radio ni yn weladwy ar yr un dechnoleg yma ac yn amlwg i'r gynulleidfa hefyd. Ac wrth ichi ystyried rhai o'r datblygiadau o ran radio yn y car a gwrando yn y car, teclynnau gwrando fel seinyddion clyfar ac yn y blaen, mae'n bwysig nad ŷn ni'n anghofio pwysigrwydd radio yn y sgwrs yma.

Phil, oedd unrhyw beth roeddech chi eisiau ei ychwanegu?

I think I've used, in previous hearings, the sort of tsunami metaphor, and I think there's a real temptation in these debates that we can focus on very small detail. All detail is important, of course it is, but the way it's been characterised is that sometimes in this debate we are the equivalent of picking up litter off the beach, and really what we need to be doing is looking up and seeing the tsunami coming towards us that is about to wipe away the beach. And in answer to the question, 'Will Ofcom's recommendations protect public service broadcasting from this tsunami?', ultimately, it remains to be seen. But you could answer it the other way around and say, 'Well, if nothing is done, I think you can safely say that the global giants will be just fine.' Will that serve viewers in Wales? Yes, it will, of course. These global giants will be available to viewers in Wales. They will produce content that will be consumed by people in Wales, but will that be content that reflects the lives of people in Wales? Will that be information that is relevant to them in a Welsh context? I think that is less likely.

And so, Ofcom's recommendations are—. At the heart of this is that what public service broadcasting does right now really matters to people in Wales, and Ofcom has come up with a new proposal for a new regulatory framework, which should enable viewers in Wales to continue to get content about Wales that matters in their lives. Is it enough? In some ways, time will tell, but if none of this happens, or if we don't do enough or if we don't pass enough of the recommendations, as Owen is saying, then there's real jeopardy in the future, and you can't overstate that enough. It's not very often I think that all of the PSBs, whether commercially funded, licence-fee funded, whether they create content for viewers in Wales or not, are really united around the jeopardy that's in front of us, and that something needs to be done. Ofcom has come up with this report and, as Owen is saying, it is now for the UK Government to enact legislation. There can be a gap between what Ofcom has recommended and what actually happens in legislation. As a committee, you're a voice for Wales in this, and it's really, really important that Wales's voice is heard within this, because we are constantly talking about global audiences and the globalisation of television, and there's a real danger that Wales's voice gets lost in this.

And to a certain—and I will come back to Heledd, and I know that Rhuanedd wants to add something too, but lots of what—. These discussions could be happening, and there's a danger that the kinds of questions that could be asked could be asked anywhere in the world, but what you've just been saying, Phil, is going to be so centrally important in terms of how it affects Wales and Welsh audiences, and the idiosyncratic ways in which those dynamics play out. So, this is certainly something that we're going to be keeping a really close eye on.

Rhuanedd, dwi'n gwybod roeddech chi eisiau dod mewn, ond, Heledd, dwi'n gwybod—. Dŷn ni dros hanner ffordd mewn i'n sesiwn nawr. Heledd, allaf i ddod yn ôl atoch chi ac wedyn, Rhuanedd, efallai byddwch chi'n gallu pigo lan y ddau beth ar yr un pryd, os yw hynny'n ocê? Heledd.

Diolch yn fawr iawn. A dwi'n cytuno 100 y cant, Rhuanedd, o ran radio hefyd; dwi'n meddwl bod angen edrych ar ddarlledu yn ei gyfanrwydd o ran hyn. Gan fod Owen yma ac wedi sôn ynglŷn â'r heriau sydd fwyaf presennol yn hytrach na hynna, roeddwn i jest eisiau cymryd y cyfle, o ran y cyhoeddiad ddoe efo Amazon a'r botwm coch, ac o ran bod yn darparu sylwebaeth yn y Gymraeg, i gael ymateb S4C o ran hynny. Ydy o'n bryder i chi ei fod o'n gosod cynsail i ddarlledwyr eraill? Ydy o'n peryglu dyfodol S4C o gwbl? Dwi wedi gweld ymateb cymysg iawn ar y we a gweld S4C yn croesawu hyn. Byddwn i jest yn hoffi cael eich ymateb chi, oherwydd rŷn ni'n siarad ynglŷn ag un o'r platforms mawr yn fan hyn.

Ocê, diolch. Yn gyntaf, a yw S4C yn croesawu hyn? Na, dydyn ni blydi ddim, i fod yn onest. Na, yn bendant dydyn ni ddim, ac am sawl rheswm, actually. Y rheswm gyntaf yw—. A dyma pam mae pethau'n gymhleth. Mae hon yn esiampl dda mewn microcosm o beth sy'n digwydd mas fanna. Mae chwaraeon yn bwysig i S4C achos mae chwaraeon yn dod â thyrfa mawr mewn i'r sianel—rydyn ni'n cael lot o wylwyr—ac mae e'n siawns inni i groes-hyrwyddo rhaglenni S4C i bobl sydd, yn aml iawn, ddim yn cyffwrdd â'r iaith Gymraeg yn aml iawn. Felly, rydyn ni yn plygio rhaglenni plant ac rydyn ni yn plygio rhaglenni dysgwyr i bobl sydd yn dod mewn i'r sianel i wylio chwaraeon. Ac felly, mae chwaraeon a chael y hawliau sydd yn draddodiadol wedi dod atom ni drwy gwmnïau fel Sky a phobl fel hynny wedi bod yn werthfawr iawn. Ond maen nhw'n dangos llwyddiant yr iaith Gymraeg ambell waith achos mae yna lot o bobl yn eu gweld.

Beth mae Amazon wedi ei wneud fan hyn—a phwy sy'n eu beio nhw fel cwmni preifat—yw ein bod ni wedi cael cynulleidfaoedd da i'w gwylio fel hyn ac felly dydyn nhw ddim eisiau siario nhw ac felly maen nhw wedi penderfynu, 'Na, rydyn ni'n mynd i gymryd hwn y tu ôl i paywall.' Ac felly dwi'n meddwl ei fod e'n gam nôl i feddwl bod—. I ni yng Nghymru, gallwn ni ddadlau, 'This is one of the crown jewels', ond nawr bydd pobl yn gorfod talu i weld Cymru yn chwarae yn y gemau rhyngwladol dros yr hydref.

Nawr, yn y dyfodol, dyma Amazon yn penderfynu, 'Reit, rydyn ni'n mynd i gynnig rhaglen yn Gymraeg.' Beth mae'n nhw'n ei wneud yw jest rhewi ni allan o'r gyfundrefn draddodiadol sydd efo ni, a dyma jest esiampl fach o beth sy'n debygol o ddigwydd yn y blynyddoedd i ddod. A lle efallai buasai S4C yn penderfynu, 'Rydyn ni'n gwneud y rhaglen rygbi, ond rydyn ni hefyd yn gwneud rhaglenni o'i chwmpas hi hefyd ac yn tynnu'r gynulleidfa i mewn,' dwi ddim yn siŵr a fydd Amazon yn mynd i wneud pethau fel hynny. Beth rwy'n becso amdano yw bydd y cynnig Cymraeg, er o safon yn y rhaglen ei hun, jest yn eistedd yna ac yn sicrhau eu bod nhw ddim yn siario'r gynulleidfa efo neb arall, achos dyna beth mae Amazon yn dda yn ei wneud.

Ac felly, i'r dyfodol, rwy yn credu bod yna risg i'r iaith a risg i sianel fel S4C, ond hefyd yn fwyfwy i'r BBC ac ITV sydd yn cystadlu am yr hawliau yma, fod y bobl yma yn dod i le mae'r PSBs yn draddodiadol wedi bod yn gryf iawn a jest yn ein rhewi ni allan. Felly, yn bendant, dyw S4C ddim yn croesawu beth sy'n digwydd. Rydyn ni'n croesawu'r ffaith ein bod ni wedi cael rhywfaint o highlights y rhaglenni, awr wedi'r peth, ond yn bendant buasai'n lot gwell gennym ni i gael y rhaglen i'w darlledu'n fyw.

Gwnaf i ddod at Phil nawr. Gaf i ofyn i'r tystion: a fyddwch chi ar gael ar gyfer pum munud ychwanegol tan 25 past, i aros, achos dŷn ni yn—? Grêt, ocê. Os gallaf i'n dal ofyn am atebion eithaf cryno os yn bosib, plis. Phil.

Just picking up on that point about cherry-picking, I think the tradition of public service broadcasting has been to cover a broad range of content. So, you could say, 'Look, there are two really important national events coming up in Wales in the next three or four weeks.' One of them is Wales playing against New Zealand, and you can see why a global brand might see a global brand such as the All Blacks, et cetera, et cetera, and you can see why they might be interested in those rights. But tomorrow is the opening of the sixth Senedd, that's also an important national event. I don't see any global streamer competing for the rights for that, but all three of us as public service broadcasters will be giving that really close attention tomorrow and will be making it available to audiences in Wales for free and universally. And that's what's at the heart of public service broadcasting. That's what currently exists, and what you're seeing in the deal around the rugby is what could happen without legislation, without regulation, without proper thought about how you protect what you value.

A Rhuanedd, os byddech chi'n gallu bod yn fyr os yn bosib achos wedyn bydd—

Rwy i'n addo hynny. Jest i bwysleisio pa mor bwysig yw rygbi a chael rygbi am ddim i gynulleidfaoedd Cymru. Yn ystod gemau’r chwe gwlad, o bawb sy'n gwylio teledu ar y diwrnodau hynny, mae tri chwarter ohonyn nhw yng Nghymru yn gwylio gemau rygbi. Dyna pam mae'n bwysig. Mae'n bwysig i'n cynulleidfaoedd ni, ac rwy'n deall rhwystredigaeth Owen yn iawn. Rŷn ni, wrth gwrs, wedi gorfod ffocysu ar gemau'r chwe gwlad ac mae'n edrych yn addawol, ac rŷn ni'n falch iawn o sicrhau bod hynny'n parhau ar gael am ddim ar BBC ac S4C at y dyfodol, ond allwn ni ddim pwysleisio digon pa mor bwysig yw hyn i gynulleidfaoedd ifanc Cymru hefyd. Mae'r chwaraeon yn creu demograffeg eang, ac mae'n dal yn gynnig pwysig i deledu llinol, ac mi fydd hi am flynyddoedd i ddod, gobeithio.

Diolch am hynna. Mae'n flin gen i, bydd rhaid inni symud ymlaen nawr, a gwnawn ni fynd at Tom Giffard nesaf.

Thanks, Chair. One of the joys of going in the second half of this thing is all your questions have been answered already, so everything I had prepared has been answered. So, I'll ask one question to the three of you, and hopefully that will help you with your timings as well, Delyth. So, my basic question. I think the general discussion we've had so far is, I think, that we all agree that the rules here need modernising. A lot of the discussion we've had has been about the licence fee, which might be based on numbers of set-top boxes or channel licences, and to some that sort of discussion might be quite old hat, considering how the landscape is changing. So, do you think the proposals by Ofcom go far enough in that regard? And if they don't, what are the answers here?

Rhuanedd yn gyntaf.

Yes, we are happy with these recommendations, particularly on prominence and availability. We think they're proportionate. But, let's not underestimate the audience challenge here. There are issues that we as broadcasters as well have to address in order to ensure the prominence of Welsh content on our screens. But, I think, in the general scheme of things, as Owen said earlier, the key thing now is, having talked about this for a very long time, that legislation takes place, that these are enacted and put in place, because time is of the essence. We've got to move as fast as our audiences are moving around this content in order to compete, and that's what we need to see applied to this. And this is where I think members of this committee can help accelerate action in these areas.

Owen ac wedyn Phil.

Diolch. Roedd yn gwestiwn diddorol amboutu'r ffi drwydded. Tom, roeddet ti'n gofyn i raddau amboutu gyfundrefn y ffi drwydded i'r dyfodol. Mae S4C yn eithaf unique achos rydyn ni wedi cael ein cyllido o direct grant, o'r Swyddfa Gartref ar y pryd; rydyn ni wedi cael rhywfaint o arian oddi wrth DCMS; rydyn ni wedi cael cash trwy'r ffi drwydded, a nawr rydyn ni'n mynd i'r ffi drwydded yn gyfan gwbl. Mae'r drafodaeth yn mynd ymlaen, ymlaen ac ymlaen, a does dim ateb perffaith, ond y cwestiwn yw os ydy'r Llywodraeth angen PSBs, mae'n rhaid iddyn nhw gael eu hariannu rhyw ffordd. Dwi wedi edrych ar sawl model, a it's probably the least bad model. Mae yna lot o gwestiynau wedyn am y ffaith ei fod e'n regressive a ddim yn progressive, ond mae honno'n ddadl i ddydd arall. Ond, i fi, mae hwnna'n rhywbeth i'w drafod yn y dyfodol; y peth pwysig nawr yw jest 'enact-io' y stwff yma, jest mynd trwyddo fe a chael y ddeddfwriaeth yn ei lle.

Phil. Sorry, you weren't quite unmuted. You're unmuted now.

Sorry. I think one of the key differences between us and the BBC and S4C is obviously that we have to, in a sense, earn it before we can spend it. And one of the recommendations that Ofcom has put forward is around fiscal incentives, and Rhuanedd has already mentioned the opposition, quite rightly, against the top-slicing of the licence fee for that. But, I do think that the debate—. If we want more, and it comes back to what Alun was saying at the beginning about how is Wales served currently, and there's a debate around that, so if we want more in the future, then I think there's got to be a really open and honest conversation about how that is paid for.

We've seen in the production sector, for example, the way that tax credits and so on and so forth can really boost production. So, from our perspective, could something like a green production tax credit, which incentivises UK content producers to continue to innovate and maintain the UK's position in film and television—you know, how might we sort of do that? We're all moving towards becoming Albert accredited and creating sustainable programming. Should there be some sort of tax break for doing that? In our particular case, our programming is funded by advertising minutes. Are there incentives that Ofcom as the regulator could provide to enable us to do more? This is a heavily regulated environment. So, it can't all be about the licence fee; it also has to be about the tax system and other fiscal incentives that could be provided to sustain the public service content that we all want to see.

Thanks for that. I think Rhuanedd wanted to come back in.

Yes, very briefly. I just want to illustrate this quickly in terms of the audience benefits and the economic benefits. In terms of the audience benefits, let's just take the last 18 months and the pandemic. Over those 18 months, audiences to our news programme, Wales Today, have increased by 171,000 people. We've seen the number of people watching the briefings of the First Minister accelerate hugely during the year—people understanding the divergence of decision making between Cardiff and London, between Westminster and the Welsh Government. And that has been critical for people to make decisions and choices. Now, imagine if that information wasn't easily discoverable or available; it could have been catastrophic.

But, equally, in terms of the impact on the creative sector and why this is so important to them, our creative sector in Wales is growing quicker than in pretty much any other part of the UK. Over the last 10 years, where the creative sector has grown in the UK by around 31 per cent, in Cardiff and the surrounding regions, the growth has been 54 per cent. We need to keep investing in the sector, we need to keep building the content that Alun spoke about right at the beginning of this session—for Wales, by Wales, made in Wales. And in order to do that, you have to have a financial settlement that works, you have to be competitive with the big players, and you have to have prominence on your platforms. So, I guess that tries to illustrate why it's important, why it's important to Wales, and why we need to see things moving much more quickly.

I think Phil wanted to—.

Gwnaf i ddod at Phil ac wedyn Owen. Os byddwch chi'n gallu bod yn eithaf byr.

Just very, very quickly, again, one of Ofcom's recommendations is around—. The current environment is mostly all about television, and, really, when you're commissioning content now, you're not just thinking purely about television, you're thinking about online and so on and so forth. So, there's got to be a new framework that enables the producers—. They may be no longer commissioned to make it for television, they might be commissioned to make it online. So, there's got to be a new framework, it's got to be updated for the modern world so that our production community can benefit from the opportunities that exist from this online world, rather than, in a sense, being hamstrung by being commissioned to make television and then secondary rights in terms of catch-up and so on and so forth. The reality is that broadcasters such as ourselves are going to start commissioning for online audiences only, and we need a new framework in which to do that.

Diolch. Ac Owen yn olaf.

Y peth i fi yw bod hwn yn fargen. Mae hwn yn rhywbeth dŷch chi'n ei roi i ni—PSB prominence a phethau fel hynny—ac mae'n rhaid inni roi rhywbeth nôl i chi. Ac felly, ar y ddadl economaidd, un o'r pethau buaswn i efallai yn dadlau drosto yw: os bydd setliad yma'n digwydd, a'u bod nhw yn deddfu, what's the payback? Beth dŷch chi'n ei gael mas ohonom ni? Ac felly, mae'r pwynt economaidd yn rili bwysig. Efo S4C, mae gyda ni Rondo, mae gyda ni Cwmni Da, mae gyda ni Darlun yn y gogledd, mae gyda ni Tinopolis a Telesgop draw yn y gorllewin, mae gyda ni lu o gwmnïau fel Avanti a Boom. Mae tua 50 o gwmnïau o gwmpas Cymru. O ddydd i ddydd, ni sy'n cadw'r sector yna i fynd, a dyna lle mae economi Cymru wedi llwyddo—darlledu a chreu cynnwys fel hynny. A nawr mae'r bobl yma wedi symud dros y byd i gyd i weithio. Felly, fel rhan o'r fargen, ydw, rwyf fi'n credu y buaswn i'n eich annog chi i'n cefnogi ni i bwsio am y ddeddfwriaeth yma, ond wedyn mae'r drafodaeth yn troi at beth ydych chi'n cael nôl.

Diolch, Owen. Fe wnawn ni symud at Hefin David.

Can I ask if any of the panel have looked at international examples of how these things, these challenges, have been addressed?

Mae Owen yn nodio ei ben.

Yr un mwyaf amlwg yw—. Cofiwch, dwi ddim yn expert ar hwn, ond rwyf i wedi edrych ar fodelau dros y byd. Mae'n dibynnu pa mor ambitious mae'r Llywodraeth eisiau bod, yn y bôn. Os ydych chi'n edrych ar beth sydd wedi bod yn digwydd yn yr Almaen a Ffrainc o gwmpas rhwystro tyfiant pobl fel Google, Facebook a phobl fel hyn, mae e'n eithaf diddorol fel y maen nhw wedi newid eu rheolau nhw i sicrhau mwy o level playing field i'w cwmnïau lleol. Dwi ddim yn cynnwys pobl fel Tsieina a llefydd fel hynny achos dŷn nhw ddim yn ddemocrataidd. Ond yn y gwledydd Ewropeaidd sydd yn, rwy'n credu ei bod hi'n werth jest cael cipolwg ar beth sy'n digwydd yn yr Almaen a beth sy'n digwydd i raddau yn Ffrainc—yn yr Almaen fwyaf. Ac mae trafodaethau jest yn dechrau nawr yn Sgandinafia hefyd. Mae'r European Broadcasting Union, sy'n gorff sydd yn goruchwylio darlledwyr ar draws Ewrop—sydd ddim yn rhan o'r UE ei hun, ond sy'n gorff ar wahân—wedi gwneud eithaf lot o waith am sut ddylai'r darlledwyr cyhoeddus amddiffyn pwysigrwydd eu gwaith nhw efo llywodraethiant yn y dyfodol.

Phil.

I think the only point I would make there, Hefin, is that I think sometimes there can be a view that it's the internet and you can't regulate the internet, and these are global companies and nothing can be done. And I think that there are increasingly examples around the world—I'd point towards Australia—where, when national Governments say, 'No, the content produced by national providers for our audiences is important to us and we want to level the playing field with you', then actually that can make a difference. And, again, Ofcom's recommendations give a framework for the UK Government to be able to make that stand for public service content in Wales—public service content for the UK, of course, of which Wales is a part. So, my overall stance would be if you get the framework right you can make a stand against some of the—. It is not inevitable that the fragmentation of the audience and the destruction of public service broadcasting will happen, but it is going to take political will to stand up to this.

I must admit, having only been in post a few months, I haven't had a chance to examine the international systems closely, but it's something I am very interested in, and I know colleagues in the BBC have certainly taken a look at this. What we've got to remember, though, is that the truth is that everybody's looking at us as well and looking at the unique public service broadcasting system we've got here and its contribution to society and broader economic value and social value. And I think what can't be lost here is that value and the fact that we have got something really quite precious that we need to protect.

The Ofcom report specifically references Iceland, Canada and Switzerland, and it's quite interesting that nobody on the panel actually talked about those countries but instead talked about Germany, Australia and I suppose a little bit about Scandinavia, the Scandinavian countries. I don't know why the examples are just posted in the report, because I can't see how they link to the rest of the report. Is there value in looking at other countries, or are we sui generis here and the only solution is going to be at home?

I think Owen had his hand up.

I think the answer is Phil's point, actually, that what the international examples give you—. Every model is different and every model will work differently in every different country, but it's to have the ambition to try. And I think you can curtail the activities of these behemoths, but you need to have the political will to do so.

Okay. Just from my perspective, from some of the things that have been said, Owen, it seems that S4C is in a position where things are happening to it, like the Amazon example. I'm really frustrated; I like to watch the rugby in Gilfach workies, but I don't know how we're going to manage it, because they don't have Amazon. Normally we'd have it on S4C in Welsh and enjoy that. So, S4C has things happening to it. ITV, perhaps, has a few more choices with regard to the future. If the regulatory landscape is going to be so difficult to contain and contestably fragmented as Phil suggests, is the channel 3 franchise even going to be worth it in a few years' time, Phil?

I think, again, I come back to my overall point: if we do nothing, the global giants will be fine and the economics of the licence will just get more and more challenging. But, we're starting from the position that we recognise the value that the licence creates for viewers. We want to continue to do it, but we can't do it at any price. And it is going to need these changes in order to give a fair chance that the licence can deliver into the future.

In my mind, there are three important elements. I've been doing this for a long time; I've been working in Welsh journalism for 30 years and creating content for 30 years for Welsh audiences, and three things need to happen, in my view, to get to a place where public service content, commercially funded, is created. The first question to ask is: does ITV itself as an organisation want to do it? And I think we can unequivocally say, 'Yes, absolutely'. The second question is: what does the regulator think? The regulator has now come up with its report and said, 'Look, this is what we think needs to happen in order for that content, which is so valued by audiences in Wales and right across the UK, to continue in this new globalised world'. The third question then is that the UK Government needs to enact it. And that's the bit now—that's where this committee and your scrutiny and your questioning can be really helpful now in this debate, really being that voice for Wales.

As a Welsh audience, we rely really heavily on the content produced by the PSBs. I want to see that continue. I don't want to see a Wales where the BBC is the dominant factor. I love the BBC dearly, but I don't want to see them dominate. Because of the content we create for an ITV audience, we have the critical mass and the expertise, the know-how, to create the same sort of news and current affairs content in the Welsh language for S4C; I want to see programmes such as Y Byd ar Bedwar and Y Byd yn ei Le continue. So, yes, I think we should have hope, but there are a lot of things that are going to need to happen in the next 12 to 18 months for that to happen. By no means is any of this certain, and your voice within this debate is really, really important.

Hefin, just before you come back in, just to let everyone know, we're into our last five minutes of the allocated time; witnesses have very kindly agreed to be with us until 25 past, but we absolutely do need to end at 25 past, please. Okay, Hefin.

Just to say to Phil: it appears, then, that Ofcom are moving in a direction that you would find satisfactory, but there's a big gap between the breadth of what they're suggesting and the detail of legislation. Could it be there that the problem's occurring? As the landscape becomes fragmented, as you suggested, it may end up being not worth the battle in the future.

I think one of the things I've certainly discovered, and I think this committee's probably coming to terms with as well, is the speed of change. When you moved from four channels to 100 channels, that probably took nearly 10 years to happen. What we're talking about now—the things that are going to happen in terms of the globalisation of the marketplace, the globalisation of viewing—is going to happen very, very quickly, and so legislation actually does need to happen very, very quickly. But Ofcom's report is very detailed, it's very thorough, and it's a great basis for that legislation. And what we really do need to see happening, make no mistake—to come back to that sort of tsunami example, there's a first-order thing to do here: you have to create a new framework for all the PSBs, and particularly the commercial PSBs, and then you can get into the detail of what that commercial PSB can deliver into the future. But the framework is the most important thing; without that framework, it's really hard to see how we would ever get to the point of talking about the detail in a future licence.

Okay. And what about—I'll try and leave out the BBC and come to S4C—a voice for S4C? What do we do to give S4C that voice in that future landscape and future legislation?

Yr un mwyaf, dwi'n credu, yw parity. Mae'r dadlau rhyngom ni a'r Llywodraeth yn Llundain—mae'r BBC, ITV, Channel 4 a Channel 5 yn dod at ei gilydd i ddadlau ar ein rhan ni. Mae'r iaith Gymraeg yn bwysig. Er ein bod ni'n fach, dŷn ni'n rili bwysig i gyfundrefn Cymru. Roeddet ti'n dweud gynnau fach bod 'things are done to us'; wel, mae ein huchelgais ni lot yn fwy na 'things being done to us'. Ac felly, dŷn ni yn Llundain, dŷn ni yn gweithio efo partneriaid mwy i sicrhau bod llais S4C yn torri trwyddo yn hwn. Y peth pwysicaf yw bod y gwleidyddion yn gallu gweld bod yr iaith Gymraeg yn bwysig, ei bod hi'n werth cefnogi, a'i bod hi'n werth delio â hi o fewn y gyfundrefn newydd digidol yma.

A gaf i grynhoi, efallai, gan eich bod chi ddim wedi gofyn cwestiwn i fi, jest trwy ddweud bod hynny'n bwysig i'r BBC hefyd? Mae'n bwysig bod S4C ac ITV yn gryf; mae'n bwysig bod S4C yn parhau i gael annibyniaeth comisiynu fel sydd ganddi, a'r grym yna i yrru'r sector ymlaen. Rŷn ni yn y BBC yn elwa o hynny hefyd, yn ogystal ag o fuddsoddiad ITV, ac mae'r plwraliaeth yna yng Nghymru yn hollbwysig, dwi'n meddwl, i'n cynulleidfaoedd ni yn ogystal.

Ocê. Hefin, ydych chi'n hapus?

Sorry, Rhuanedd, it was time I was worried about there.

I didn't take it personally, don't worry.

Diolch am hynny. Mae gennynm ni chwe munud ar ôl. Mi wnawn ni symud yn olaf at Carolyn Thomas.

Diolch. I think the questions I was going to ask have been answered already. I'm finding this really informative, so I'm making a lot of notes. I'd just like to say thank you for filming I'm a Celebrity in north Wales, in Abergele. I went there this summer and having that international status has made such a difference. There used to be hundreds of visitors; now there are thousands. The grounds and the gardens are beautiful and it's just given recognition to that area. The same with Wrexham football club, as well—it's amazing that, now they've got international celebrity status, they had 9,000 supporters there at a match, which is unbelievable. So, what's being done to promote the area? It just goes to show, doesn't it, the difference that that makes. But I think the questions I was going to ask have already been answered, so thank you.

Ocê, diolch, Carolyn. Oes gan unrhyw un cwestiwn cryno iawn roedden nhw eisiau ei ofyn yn ychwanegol? Mae Alun yn edrych fel ei fod e—. Ocê. Cwestiwn olaf.

What happens next, then? The three of you have been very clear in the things that are important for yourselves in different ways, and, in many ways, from our perspective, it's a lot cleaner, if you like, with S4C, because we've got a chief executive in front of us rather than a head of content and the rest of it, with all due respect. So, we're able to look at S4C with more clarity, and my concern is how we ensure that we have both of the broadcasters that deliver for us—and I see Channel 4 as under significant threat at the moment from the Department of Culture, Media and Sport, I'll make that clear to you—and I see yourselves looking for particular regulatory tools to be in place to help support your own position. So, what is the single thing, from your perspective, that would help achieve an objective that I would set you—and I'm talking more in the English language than the Welsh language now, quite honestly—of more production, more portrayal and more content produced in Wales for UK audiences, but also in Wales or elsewhere for Welsh audiences. What is the shopping list, if you like?

Okay, we've got three minutes left. Could you—

One minute each—there we go.

A couple of sentences if possible, please, because we really have to finish at 11:25, I'm afraid.

Well, I'm happy to jump in and say, look, in terms of what Ofcom's proposing, that would mean a continuation of what ITV does in Wales, potentially, and that's really, really important. And then I totally understand the point that you want more, and it comes back to what I was saying earlier—well, then there has to be an honest and open conversation about how that would be funded. And there are—. Within Ofcom's report, there are ideas for new fiscal incentives, and I think that that's—

Can I interrupt you quickly and break Rhuanedd's heart? Would you accept cash from a licence fee in the future, just in hypothetical terms?

I tend not to talk about hypotheticals. At the end of the day, what we're talking about here—we need to sort out the framework first before you can get into the detail. I can't stress that enough, because we won't be talking about the detail without the framework.

Okay.

Okay. Very, very briefly, Rhuanedd and then Owen. Very briefly, please.

Okay. For me, content development goes hand in hand with product development and prominence. We can't separate these three issues. I am in constant discussions with Tim Davie, with the executive committee of the BBC, about how we're going to move more production to Wales, how we're going to ensure that Wales has a stronger presence across our networks, and do you know what? I've never seen such a level of commitment to make that happen, because I think there's that realisation that it's what makes the BBC different to our global competitors, our proximity to our audiences. But we've got to get our content right, we've got to get our platforms right, and then we've got to have the prominence. So, it's ensuring that we get movement on that third aspect.

Diolch, Rhuanedd. Ac yn olaf, Owen. Doeddech chi ddim wedi'ch dadfiwtio.

Hang on—can we unmute Owen, please? Thank you.

Diolch. Pwynt bach yn hunanol, ond, i gwestiwn Alun, mae'r Llywodraeth yn Llundain yn siarad lot amboutu levelling up. Beth mae'n rhaid i ni sicrhau fan hyn o ran yr iaith Gymraeg yw that we don't level down, so mae'r setliad yn bwysig.

Roedd hwnna'n gryno iawn. Diolch yn fawr iawn, Owen. Ocê, reit. Diolch i'r tystion i gyd. Bydd trawsgript yn cael ei danfon atoch chi i'w wirio, ac rwy'n siŵr y byddwn ni'n mewn cysyslliad gyda chi yn fuan iawn am nifer o'r pwynciau rydyn ni wedi'u codi heddiw. Diolch yn fawr iawn am aros gyda ni yn ychwanegol. Diolch am fod gyda ni heddiw. Diolch.

I'r Aelodau, byddwn ni'n cymryd egwyl byrrach nag oedd ar ein hagenda ni—am bum munud. Os all Aelodau fod nôl erbyn 11:28, os gwelwch yn dda.

Bore da. Croeso nôl. Rydyn ni'n symud yn syth ymlaen at eitem 4, sef ein sesiwn bore yma gydag academyddion, sef gair dwi byth yn gallu dweud yn iawn. Gaf i ofyn i'r panelwyr gyflwyno eu hunain ar gyfer y Cofnod? Fe wnaf i fynd at Ruth yn gyntaf.

Bore da, pawb. Dwi'n athro yn y diwydiannau creadigol ym Mhrifysgol De Cymru. Diolch am y croeso.

Diolch, Ruth. A dylwn i wedi cecio hyn yn yr egwyl, Caitriona. Ife Cait-rina neu Caitri-o-na? Dwi wedi cwrdd â menywod—

It's Cait-rina.

Oh, it is Cait-rina. I have met some—

Yes. Thanks, Delyth. My name is Caitriona Noonan. I'm a senior lecturer at Cardiff University in the school of journalism, media and cultural studies.

Thanks you so much, Caitriona. Hywel.

Helo, bore da. Dwi yma fel cadeirydd pwyllgor ymgynghorol Ofcom. Fel mae'n digwydd, dwi yn darlithio hefyd weithiau mewn rhai agweddau ar gyfraith y cyfryngau, ond dwi yma heddiw fel cadeirydd y pwyllgor. Hoffwn i wneud y pwynt bod y pwyllgor yn, fel dwi'n ei ddweud e, hyd braich o Ofcom. Rŷn ni'n darparu cyngor i Ofcom ar faterion yn ymwneud â Cymru a defnyddwyr yng Nghymru a dinasyddion, ond dŷn ni ddim yn cynrychioli barn Ofcom a does dim rhaid i Ofcom gymryd beth rŷn ni'n argymell chwaith. Maen nhw i fod i ymgynghori â ni, ond does dim rhaid iddyn nhw gymryd ein hargymhellion ni, felly.

Diolch yn fawr iawn am egluro hynna i ni. Ac yn olaf, Gareth.

Helo. Dwi ddim yma mewn unrhyw rinwedd academaidd o gwbl, ond dwi yma fel cadeirydd Teledwyr Annnibynnol Cymru a dwi hefyd yn brif weithredwr ar gwmni Rondo Media. Ac mae'n dda iawn gweld chi i gyd. Diolch am y gwahoddiad.

Dwi'n falch iawn eich gweld chi gyd hefyd. Fel gwnes i ddweud yn yr egwyl wrthoch chi, rydyn ni eisiau cyfro nifer fawr iawn o bynciau y bore ma, felly byddaf yn gofyn am atebion mor gryno â phosib, os yn bosib. Fe wnaf i jest, i ddechrau, ofyn i chi—. Rydyn ni wedi bod yn trafod argymhellion Ofcom yn bennaf bore ma. O ran beth sydd wedi cael ei argymell, os ydych chi'n gallu meddwl am yr argymhelliad mwyaf arwyddocaol ar gyfer cynulleidfaoedd yng Nghymru, beth fyddai hynny? Pwy bynnag sydd eisiau mynd yn gyntaf. Ruth.

Mi wnaf i gychwyn. Dwi'n meddwl mai'r peth mwyaf sylfaenol ydy'r angen i foderneiddio'r fframwaith reoleiddio. Mae hynna'n hanfodol bwysig i bawb yn y Deyrnas Unedig, buaswn i'n dweud, ond yn sicr y mae inni yng Nghymru. Ac ynghlwm â hynna, y cwestiwn o amlygrwydd darlledwyr cyhoeddus, gan gynnwys S4C, wrth gwrs, o ran amlygrwydd cynnwys cyfrwng Cymraeg.

Diolch am hynna. Hywel.

Gallaf ategu'r hyn roedd Ruth yn ei ddweud, yn enwedig ynglŷn ag amlygrwydd. Fel enghraifft, byddwn i'n dweud bod y ffordd mae pobl yn defnyddio'r cyfryngau wedi newid mor sylfaenol, mae angen adolygu fel y mae cyfryngau yn cael eu rheoleiddio. Fel enghraifft, os ydych chi'n meddwl am y cyfarwyddion rhaglenni electronig, er enghraifft, sydd i fod i roi amlygrwydd i'r darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus, yn ymarferol, wrth gwrs, bydd pobl yn mynd yn syth at yr ap maen nhw'n ddewis ar eu sgrîn nhw, ac yn syth o fanna efallai i wasanaeth-ar-alw. Felly, mae'r broses o sicrhau amlygrwydd sydd yn y ddeddfwriaeth erbyn hyn yn hen iawn, ac mae eisiau edrych eto ar ffordd y gallwn ni sicrhau bod amlygrwydd yn cael ei roi ar gyfer y darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus.

Diolch, Hywel. Caitriona.

Yes, I endorse what both say, and I think the shift in the narrative of the Ofcom report, from thinking about broadcast simply to thinking about broadcast plus online, is really important, and, as both said, the kind of market structures that go around that. I was also struck by the request to formalise the contribution of public service broadcasters to the creative economy more generally, and I really welcome that. They've been doing that for a very long time, and I think having that within the legislative framework is really important, particularly here in Wales, and particularly to small and medium-sized production companies in Wales.

Diolch, Caitriona. Gareth.

Jest i ychwanegu, yn amlwg mae yna drafodaethau wedi bod am amlygrwydd. Ar y cwestiwn o amlygrwydd, dwi ddim yn siŵr pa mor hawdd yw e'n mynd i fod i'r darlledwyr ac i'r gwneuthurwyr teclynnau a'r deiliaid ar y cytundebau hynny benderfynu sut mae amlygrwydd yn gweithio yn ymarferol. Mae hwnna yn mynd i fod yn her, dwi'n meddwl, ond mae'r amlygrwydd yna'n allweddol. Os oes unrhyw beth wedi profi pa mor allweddol yw'r amlygrwydd, cyfnod y pandemig yw e, pan ydych chi wedi gweld Netflix yn cynyddu 38 y cant o'u cynulleidfa. Mae Netflix wedi llwyddo rheoli eu system o dalu eu dyledion nhw yn ystod y cyfnod yna. Mae Netflix hefyd wedi codi prisiau yn y cyfnod yna ar ddefnyddwyr ar gyfer y gwahanol wasanaethau. Felly dwi'n meddwl bod y tyfiant sydd wedi bod yn S4C Clic, yn yr iPlayer, yn ITV Hub ac All4, er enghraifft, y llwyfannau hynny, yn allweddol i'w llwyddiant nhw, a bod cynulleidfaoedd ddim yn colli allan. Ac fe fyddan nhw'n colli allan os ydyn nhw'n colli cyfle i wylio cynnwys, a bod yna lai o gynnwys yn bodoli hefyd iddyn nhw.

Diolch am hynny i chi gyd. O, mae Hywel eisiau dod nôl i mewn. O, dŷch chi ddim—. Ydyn ni'n gallu dadfiwtio Hywel, plis?

Jest pwynt cyflym i ategu hynny. Yn sôn am Netflix, mae bron i 60 y cant nawr o gartrefi yng Nghymru yn tanysgrifio i wasanaethau Netflix, ac wrth gwrs mae dros hanner o'r setiau teledu yng Nghymru wedi cysylltu â'r rhyngrwyd, so mae'r cwestiwn o wylio cynnwys dros y rhyngrwyd ar eich prif set, er enghraifft, neu dros ddyfeisiadau eraill, yn fyw iawn, yn enwedig o safbwynt cyrff fel Netflix.

Diolch am hynna. Ruth, oeddech chi wedi rhoi eich llaw i fyny hefyd? Neu efallai—. Na.

I was imagining it.

Mae'n flin gen i. Ocê, fe wnawn ni symud ymlaen at Alun Davies.

So, how do we do it, then? You've all spoken about due prominence, and it used to be a fairly simple thing, wasn't it? You could regulate who got what number on the EPG and it was very straightforward. ITV would tell you, 'It's not worth as much as you think, you know,' and then Ofcom would back down and say, 'Okay, fine, you can get away with this, this or that.' Nowadays, I access my tv using my app. So, I'm interested to know, and you've all got extraordinary, wide experience of this world, how do you ensure due prominence in a world where the EPG is potentially a secondary means of accessing services? You don't all need to rush, but—. [Laughter.]

Pwy sydd eisiau mynd yn gyntaf? Hywel.

Un agwedd ar hwn, rwy'n credu, hefyd yw'r ffordd y mae'r cynnwys yn mynd i gael ei ariannu. Yn ein tystiolaeth ni i'r pwyllgor, fe wnaethon ni sôn, er enghraifft, am enghraifft yn Awstralia, lle mae News Corporation, un o'r cyhoeddwyr mawr yn Awstralia, wedi dod i gytundeb gyda Facebook i wneud yn siŵr nawr fod yna daliadau yn cael eu gwneud os maen nhw'n cario straeon sydd yn dod o News Corporation. Hynny yw, mae cyrff fel Facebook a Google yn cario lot mawr o gynnwys sy'n dod o gynhyrchwyr eraill, gan gynnwys cynhyrchwyr neu gyfryngau gwasanaeth cyhoeddus, ac ar hyn o bryd maen nhw jest yn cael e am ddim. Ac roeddwn i'n meddwl bod efallai—. Fe wnaethon ni sôn yn ein papur ni bod yna le i feddwl am ardoll fyddai'n rhaid iddyn nhw ei thalu, er mwyn defnyddio'r arian yna, wedyn, efallai, i wneud cronfa fyddai'n gallu cael ei defnyddio i ddarparu cynnwys.

Gaf i ddod nôl atat ti, Hywel? Dwi ddim yn siŵr bod hynny yn ateb y cwestiwn amboutu sut mor amlwg ydy'r apiau yma, achos dwi'n derbyn y pwynt amboutu cynnwys—mae hynny'n ddigon teg—ond dwi ddim yn credu ei fod e'n ateb y cwestiwn dŷch chi wedi gosod eich hun.

Mae hynny'n bwynt teg, rwy'n credu. Y peth yw bod yn rhaid gwneud yn siŵr bod, er enghraifft, gwasanaethau-ar-alw y darlledwyr neu'r darparwyr cynnwys ar gael ar y llwyfannau i gyd, ac mae hynny'n mynd i fod yn her anferth. Mae yna enghreifftiau yn cael eu rhoi, er enghraifft, yn adroddiadau Ofcom, ynglŷn â pha mor anodd mae e i wneud yn siŵr bod gyda ni gwasanaethau—. Cymerwch, er enghraifft, Clic, gwasanaeth S4C ar alw. Byddech chi'n moyn bod hwnna ar bob llwyfan. Nawr, er enghraifft, yn achos teledu BT, mae Clic ar gael fel ap yn ogystal â'r chwaraewyr eraill, so, yn yr achos yna, mae'r amlygrwydd yno, a beth sy'n wych yw, pan ŷch chi'n mynd at y dudalen gyntaf, rydych chi'n gweld lluniau o bob un o'r darlledwyr a beth maen nhw'n dangos ar hyn o bryd, gan gynnwys S4C. So, mae hynny'n enghraifft, efallai, o arfer da. Ond pan ŷch chi'n mynd i lwyfannau gyda darparwyr eraill, dyw'r amlygrwydd ddim mor amlwg, a byddwn i felly yn cryfhau beth mae Ofcom yn galw amdano fe, sef mwy o bwerau i sicrhau bod modd cael yr amlygrwydd hwnnw. Ond mae e'n gwestiwn rhyngwladol. Dyw e ddim yn rhywbeth gall jest y Deyrnas Unedig neu Gymru ei ddarparu. Mae'n rhaid i ni feddwl yn nhermau Ewropeaidd, ac efallai yn fyd-eang, yn wir, achos cyrff byd-eang yw cyrff fel Google ac Amazon ac yn y blaen, ac mae'n rhaid gallu cydweithio, dwi'n credu, â gwledydd ar draws y byd, yn wir, inni sicrhau'r math o amlygrwydd rwy'n credu eich bod chi'n sôn amdano fe.

Roedd Caitriona eisiau dod i mewn, dwi'n meddwl. Os dŷn ni'n gallu dadfiwtio Caitriona. Grêt.

Yes, thank you. I think, Alun, you absolutely point out that we're talking about bringing in new stakeholders into this conversation, because we're bringing in the device manufacturers, and their territories, their markets don't map neatly onto national borders and onto regulations. So, I'm not sure that the answer to this will come from individual nations. But looking across at what other countries have been doing, there is no prominent way in which they're dealing with prominence as an issue; every country is taking very different approaches to this. Prominence isn't part of the EU's audiovisual media services directive, so each country, then, is asked to do their own kind of work on it.

Generally, I think countries are looking at two questions in relation to this. First of all, the criteria about what content is made prominent, and so, for some, it's obvious in terms of its public service broadcasting, but in countries like Germany, for instance, they've also made the decision to make some of their newspaper and journalistic content prominent and to have it under that framework. And then the second question that all countries are asking is, 'Well, what devices? Are we talking about tvs or are we extending it to devices like mobile phones, or are we talking about the internet more generally?' So, at the moment, there is no obvious answer emerging, and I think every country is having a lot of the same conversations that we're having, but thinking about those two questions about what do we want to be prominent and where do we want to make it. So, I don't have an easy answer, but I would just say that we're asking a lot of the same questions that other places are asking.

That's reassuring, at least.

It's not a nice, neat answer, I'm afraid.

Gareth.

Dwi'n meddwl ei fod yn dod yn bwysicach ac yn bwysicach, Alun. Rŷch chi'n chwifio'r ffôn, mae gen i remote control fan hyn, hefyd, ac, wrth gwrs, mae botymau penodol ar gyfer Netflix ac Amazon Prime ar y rheina hefyd. Unwaith rŷch chi mewn i'r gwasanaethau hynny, maen nhw'n gyndyn i adael i chi fynd, i'r pwynt lle maen nhw'n dweud, 'Are you sure you want to leave? Are you sure you want to exit?' Fe allech chi gael pennod arall o Squid Game i mewn a chael awr yn llai o gwsg. Maen nhw'n gweithredu mewn ffyrdd hollol, hollol, hollol wahanol, ond maen nhw hefyd yn gweithredu mewn ffyrdd lle maen nhw'n cydweithio rhywfaint nawr ac yn cyd-ariannu prosiectau mawr gyda darlledwyr cyhoeddus. Mae It's a Sin yn enghraifft benodol o hynny, a oedd yn cael ei gyd-ariannu gyda Channel 4. Ond maen nhw hefyd yn mynd fwy a mwy i mewn i diriogaethau gwahanol, gan ddweud eu bod nhw'n gallu cynhyrchu cynnwys sydd ddim yn annhebyg i gynnwys darlledwyr cyhoeddus. Gaf i ddarllen un peth byr iawn i chi fan hyn? Dyma restr siopa, os hoffech chi:

'We're looking for stories that could be in the sporting, music or entertainment world; more human stories, unscripted thrillers that could be in the world of business, crime, medical, and big-issue programmes that connect with personal experiences, subjects such as body image or societal or political issues'.

Nawr, rhestr siopa yw honno. Rŷch chi'n clywed darnau ohono ac yn meddwl, 'O, mae hynny'n swnio fel Channel 4, neu allai hynny swnio fel ITV neu'r BBC'. Dyna chi restr siopa gan un o brif gomisiynwyr Disney. Nawr, nid yw Disney+ wedi bod o gwmpas am fwy na ryw ddwy flynedd; lansiwyd e yn Nhachwedd 2019, rwy'n credu. Dyna chi ymdrech penodol i wario mwy ar gynnwys sy'n debyg iawn o ran ei dôn. Rôn i'n clywed Elinor ar ddechrau'r sesiwn yn dweud bod darlledwyr cyhoeddus yn gwneud y math o gynnwys dyw subscription video-on-demand ddim yn ei wneud. Mae'r ffiniau hynny'n dechrau torri i lawr, ac mae'r enghraifft y clywsom ni ddoe ynglŷn â rygbi rhyngwladol yn enghraifft bellach o hynny. Gyda hynny, fel rhan o'r ddêl, oni ddylai fod bod yr SVODs yn rhoi amlygrwydd i peth o wasanaethau darlledwyr cyhoeddus, yn enwedig os ydyn nhw'n cyd-gomisiynu, yn cyd-ariannu, a'u bod nhw'n elwa? Fe welwch chi Channel 4 yn dweud, 'Mae'r SVODs yn dod i'r bwrdd ac yn disgwyl i'r holl hawliau am byth, i bob pwrpas, ac i'r cynnwys fod yn eu llyfrgelloedd ac ar eu llwyfannau nhw.' Dyw'r un hawliau, yn amlwg, ddim wedyn yn gallu cydfodoli gyda darlledwyr cyhoeddus. Un ffordd y mae ITV yn bwrw ati i drio cysoni yn hynny o beth yw eu bod yn dal ymlaen i'r hawliau i gynhyrchu'r fersiynau hynny. Felly, dwi'n meddwl, o weld y datblygiad anferth sy'n bodoli gyda'r SVODs, mae'n rhaid bod rhyw fantais yn dod yn sgil hynny i ddarlledwyr cyhoeddus, neu, dwi'n ofni, er mor bwysig a mor dda yw'r argymhellion yma, yn y tymor hir, mae'n mynd yn rhyw fath o decline management lle mae darlledu cyhoeddus yn y cwestiwn.

Okay. Thank you for that. I want to focus in on the English language, if we could for a moment, because most of us who are bilingual have two cultural expressions, don't we? We have cultural expression in the Welsh language and in the English language. And I watch S4C and news services in the medium of Welsh, and they're there. There's room if you'd always want more and the rest of it; I get all of that, but they're there. But they don't exist in the English language. And, largely, if you look at the cultural expression in say Scotland, with BBC Scotland, it's a very rich offer—and I accept it doesn't get the audience numbers it gets—and you look at other countries very similar to Wales, you've got a rich offering in national languages. We don't have that in the English language.

And, to some extent, I'd like to push Hywel and Ruth on this about Ofcom, because Ofcom has essentially failed me as an English-speaking Welshman over the last two decades. It's failed to protect my cultural expression, my cultural inheritance. It's failed to deliver the sort of the breadth of genre and experience of me, and I don't see myself and my family, and my places and my country reflected on British tv, which is outside of tv which is made for Wales.

So, the regulation of public service broadcasters has probably done more for shareholders than for citizens.

Ruth, gallwn ni fynd atoch chi yn gyntaf?

There's a lot there, Alun, so let me start and I'll let Hywel come in. I think we have to take absolutely seriously the fact that many different audiences feel that they are not adequately represented by public service broadcasters. That might include the English-speaking population of Wales in terms of our cultural identity. I think it is at least as true as well when we're looking at British minority ethnic, Asian, black British audiences. And I think it is absolutely vital that if public service broadcasters are going to be able to continue to attract audiences, and perhaps more broadly, have legitimacy, a legitimacy that is tied to the licence fee in the case of the BBC, for example, then they have to be making progress that is quite discernible to the average viewer in better representing those audiences that feel that they are excluded.

I think we can see how there are some moves to do that. I think Channel 4, for example, has been really interesting in terms of how it has tried to push in terms of some of the British and minority ethnic Asian communities represented on screen. I think it has excelled in thinking about how it has innovated in a digital space to attract younger audiences, and I'm conscious that there are some significant investment plans from the BBC to try and increase the amount of English-language content from Wales that now appears on network.

But I absolutely take the point, Alun, that that's not the same, or isn't necessarily the same, as how a community is portrayed to itself in ways that are credible and recognisable to us, that I have that moment of recognition that many of us who are able to watch Welsh-language content are absolutely able to enjoy. So, I think there's a huge challenge there for the public service broadcasters to up their game, to maintain their legitimacy, and to really address the criticisms.

Can I come in there? The defence that the regulators failed others, as well as you, isn't a very strong defence of the regulator, and I don't think it is simply a matter for PSBs, although, clearly, it is. It's also a matter for Ofcom, and it's Ofcom that has failed here. It's failed to regulate effectively to deliver—. Your suggestion is that it's failed a lot more people than I have suggested. That's probably true; I'm not in a position to make that judgment. But it's a failure of the statutory underpinning of regulation, and a failure of the regulator to deliver this, surely.

Hywel probably wants to come in, so I'm going to let him do that, sorry.

Yes, I can see Hywel's indicated there.

Y pwynt cyntaf mae'n bwysig i'w wneud yn glir yw dŷn ni fel pwyllgor ddim yn cynrychioli barn Ofcom—

Rwy'n cytuno—rwy'n gwybod hynny.

—a dŷn ni ddim yn siarad ar ran Ofcom. A does dim rôl gyda ni o reidrwydd i amddiffyn Ofcom chwaith. Ond os dŷch chi'n cymryd fel enghraifft o'r ddarpariaeth sydd ar ITV Cymru—roedd Phil gyda chi yn y sesiwn diwethaf yn sôn yn eu cyfraniad nhw—mae ITV yn dal i ddarparu pedair awr yr wythnos o newyddion ar gyfer gwylwyr yng Nghymru, sy'n hollol hanfodol o ran sicrhau plwraliaeth yn erbyn yr hyn y mae'r BBC yn ei gyflawni. A buaswn i'n dweud bod y ddarpariaeth hynny yn enghraifft o lwyddiant rheoleiddiol yn hanesyddol, achos mae'r ddarpariaeth yna wedi cael ei chynnal a'i chadw ers dros 15 mlynedd. Drwy sawl adolygiad o ddarlledu gwasanaeth cyhoeddus, mae'r rheoleiddiwr wedi llwyddo i sicrhau bod ITV yn dal i ddarparu'r gwasanaeth yna. Pe bai'r rheoleiddiwr wedi gosod anghenion a rheolau llawer mwy uchel, byddai'r darlledwr wedi cerdded i ffwrdd, a dweud, 'Does dim mantais i ni fod yn ddarlledwr gwasanaeth cyhoeddus rhagor; does dim pwynt i ni ddarparu'r cynnwys yma, felly dŷn ni ddim yn mynd i'w wneud e.' Ond drwy bennu'r lefel ar un a oedd yn gwneud synnwyr o safbwynt beth oedd yn bosib i'w ddarparu, fe wnaeth y rheoleiddiwr lwyddo i gadw gwasanaeth ITV Cymru i fynd. Ac mae'n hanfodol bwysig erbyn hyn; dŷn ni'n gallu gweld o ran y defnydd o newyddion a materion cyfoes bod y rhan fwyaf o bobl yn dal i dderbyn eu cynnwys nhw, eu newyddion nhw, am Gymru drwy'r teledu. Felly, mae beth y mae'r BBC ac ITV yn ei wneud gyda'i gilydd yng Nghymru yn bwysig iawn, iawn—er enghraifft, o ran rhoi sylw teg i waith Senedd Cymru ac i Lywodraeth Cymru. A dŷn ni wedi gweld, wrth gwrs—

But you can't say—. Hywel, you can't capitulate every time a broadcaster tells you you're going too far in terms of regulation. And I think that's really the history of Ofcom, isn't it?

Na, dŷn ni ddim—nid dyna'r pwynt roeddwn i'n trio ei wneud. Y pwynt roeddwn i'n trio ei wneud oedd bod modd, drwy reoleiddio call, sicrhau bod y ddarpariaeth yna wedi cael ei chynnal. Pe bai chi wedi mynd am reoleiddio mwy eithafol, a fyddai wedi rhoi anghenion mwy uchel ar y darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus, masnachol, bydden nhw jest wedi cerdded i ffwrdd, achos byddai'r manteision ddim yno i fod yn ddarlledwyr gwasanaeth cyhoeddus. Dyna beth sy'n anodd amboutu'r sefyllfa. Hynny yw, mae'r manteision y mae modd eu cynnig yn y system yn rhai eithaf gwan. Felly, roedd hi'n bwysig iawn gwneud yn siŵr bod y lefel yna'n cael ei chynnal yn gywir.

Dwi'n clywed beth rwyt ti'n ei ddweud, Hywel—dŷn ni wedi adnabod ein gilydd ers rhai blynyddoedd ac wedi cael y sgwrs yma sawl gwaith.

Caitriona, can I ask you, am I alone in the world in feeling like this? I know you studied in different parts of small-nation broadcasting. Are there other models of regulation in places that are more similar to Wales? We heard in the last session about Germany, and we've heard examples in Scandinavia, but I'm not convinced the German example is particularly useful for Wales, although it might be useful in a British context, about a federal environment. Are there examples elsewhere, where you've got a small nation, where regulation has successfully delivered a much richer cultural expression in terms of public service broadcasting?

If we can unmute Caitriona, please. Yes.

I suppose the example that we often go to is the success—the global success—of Nordic noir, and of the representation of Scandinavia, though they would argue that, often, the distinctions between the different Scandinavian nations are collapsed in an effort to entertain audiences. But I suppose, in terms of the visuals, in terms of some of the political messages that some of this content contains, that has historically—well, over the last couple of years—been the kind of model that many countries have adopted, or many countries have thought about. But I think it is a difficult question.

And I think, going back to your other point about Welsh content, one of the things that was overlooked a little bit in this Ofcom report is the prominence of Welsh content on PSB platforms—on their own video-on-demand services. It talks a lot about the prominence of the BBC and of the broadcasters themselves on other places, but actually, what about—. It talks at one point, there's a phrase—'targeted curation'. And actually, I'd like to see that as an effort, as a kind of public service algorithm, for instance. Because, in the past, if you wanted to make something prominent on network television, you put it on at 9 o'clock at night, and you could be guaranteed x number of—. As we just talked about, people aren't doing that any more, so how do we make prominent Welsh content, not just within Wales, but actually also outside Wales? And obviously, one of the ways that Wales has been very prominent in the last year was in I'm a Celebrity, which is great, but where is Wales on a day-to-day basis? If you were outside Wales, where is it? And, also, within Wales, where is it on the iPlayer? There are moves obviously, but I'd like that to be potentially explored a little bit more by the broadcasters and be more specific, and also for Ofcom to be more specific.

I know that Hywel and Ruth want to come in. I'm afraid we're going to have to move on after this, because we're running out of time, but, Hywel, briefly please, and then, Ruth.

Byddaf yn gyflym. Jest i ddweud, mae yna bwynt diddorol fan hyn ac mae e yn codi trafodaeth ddiddorol pan rydych chi'n meddwl am amlygrwydd, er enghraifft, ar rywbeth fel yr iPlayer, cynnwys o Gymru. Rydych chi'n meddwl yn y cyd-destun yna am lwyddiant ysgubol Un Bore Mercher/Keeping Faith, a wnaeth gynnal a chynyddu cynulleidfa anferth drwy iPlayer, nid drwy'r darllediadau gwreiddiol, er enghraifft, gyda Keeping Faith, ar BBC Cymru. Oherwydd bod pobl ar draws y Deyrnas Unedig yn gweld Keeping Faith ar yr iPlayer gwnaeth y niferoedd gynyddu'n sylweddol. Felly, mae'r cwestiwn dwi'n credu roedd Caitriona yn ei godi yng nghyd-destun amlygrwydd cynnwys Cymru ar iPlayer y BBC ar draws y Deyrnas Unedig, rwy'n credu, yn gwestiwn byw iawn, ac rwy'n credu bod y BBC, fel rwy'n ei ddeall e, yn gweithio ar syniadau o ran sut i gynyddu amlygrwydd y math yna o gynnwys.

Diolch. Ruth, os yw'n bosibl i fod yn gryno hefyd, plis.

I think this goes to the absolute heart of the issue of where we think about the personalisation of content and where we think that impinges on a sense of universality and commonality of experience, so that issue of 'What should be personalised to me?' One of the things that the traditional linear schedule did was it surprised me. It's very easy for me now to personalise my content so that I'm never surprised, so that I'm not challenged. I think that is a really profound challenge for the digital universe that we are in; it isn't just limited to the public service broadcasters.

Oce. Diolch. Gwnawn ni symud ymlaen nawr at Heledd Fychan.

Diolch yn fawr iawn. Eisiau mynd yn ôl oeddwn i at bwyntiau a godwyd gan Gareth o ran tiriogaeth darlledwyr cyhoeddus yn benodol, a'r sylw wnaethoch chi ynglŷn â 'decline management' posibl o ran hyn. Roeddech chi'n eithaf clir o ran efallai bod y rheoliadau neu'r awgrymiadau a'r argymhellion fan hyn gan Ofcom ddim yn mynd yn ddigon pell felly. Beth hoffech chi weld yna sydd ar goll ar y funud, ac inni fod yn pwyso arno fo, fel pwyllgor, yn ein hymateb ni?

Rwy'n meddwl yn allweddol, yn y lle cyntaf, mae'n dod i'r cwestiwn o ariannu gwasanaethau darlledu cyhoeddus, achos dyna'r newid enfawr rydyn ni'n ei weld, ac rwy'n derbyn bod hwn yn fater i Lywodraethau ac i'r DCMS, ond mae beth sy'n cael ei fwydo i mewn gan Ofcom yn allweddol hefyd. Os ydych chi'n edrych ar sefyllfa Netflix yn ymrwymo i wario £750 miliwn yn y Deyrnas Unedig eleni ar gynnwys newydd i Netflix, mae hwnna'n fwy na chyllideb cynnwys Channel 4 mewn blwyddyn o ryw £100 miliwn; mae e'n sylweddol yn fwy, wrth gwrs, na chyllideb cynnwys S4C.

Yr effaith mae e'n ei gael, yn aml iawn, yw ei fod yn dod â gwaith newydd, mae'n dod â chyfleoedd newydd, mae yna gyfle i gystadlu, sydd yn ffantastig, ond mae cystadlu yn erbyn y gwaith yna ar y tariffau, ar y prisiau sydd yn cael eu cynnig gan wasanaethau darlledu cyhoeddus, yn dod yn fwy ac yn fwy ac yn fwy anodd. Mae yna wasgfa wedi bod ar y gwasanaethau hynny yn sgil y pandemig, wrth reswm. Mae yna wasgfa anferth wedi bod ar gwmnïau cynhyrchu, sydd wedi colli trosiant sylweddol, sydd wedi gorfod talu'n sylweddol iawn am gostau i fedru cynhyrchu a ffilmio o fewn amodau COVID felly yn y cyfnod yma. Mae hwnna, yn y tymor hir, dwi'n meddwl, wrth i SVOD fuddsoddi mwy a mwy a mwy—. Nid llwyddiant dros nos yw Squid Game. Mae Netflix wedi buddsoddi £0.5 biliwn i gynhyrchu a chomisiynu cynnwys newydd yn benodol o Dde Corea, ac wedi gwneud gwaith manwl iawn yn gweld sut mae'r math arbennig yna o hiwmor tywyll yn llwyddo yn rhyngwladol, ac yn cefnogi ac yn datblygu hynny.

Dwi'n meddwl bod dibynnu yn llwyr ar systemau o reoleiddio ac o gael cylch gorchwyl unigol i ddarlledwyr cyhoeddus, sydd yn dueddol o fod yn snapshot o'r cyfnod sydd wedi bod, yn arwain lan at nawr, i gystadlu yn effeithiol yn erbyn cwmnïau sydd â'u blaenoriaeth nhw nawr, fel y mae Disney, i fod â mwy o danysgrifwyr byd eang na Netflix erbyn 2026—. Fi jest yn teimlo bod y cloc yn tician ar y cyfnod siarter yma. Oes, mae yna awgrymiadau arbennig o dda yma, ond dwi'n meddwl bod yn rhaid inni gael mwy o gadernid mewn rhai llefydd, fel yr amlygrwydd roedd Alun yn sôn amdano fe yn y sesiynau yn gynharach, os ŷn ni wir, wir, wir yn mynd i wneud yn siŵr bod y gwasanaethau yma yn llwyddo. A hefyd bod yn realistig: nid pob sioe sy'n mynd i lwyddo yn rhyngwladol. Mae yna alw; mae yna gwmnïau sydd yn arbenigo mewn creu cynyrchiadau sydd efallai'n benodol o ddiddordeb yn bennaf i wylwyr a gwrandawyr o fewn Cymru. Does dim byd o'i le ar hynny—mae hynny'n iach iawn o ran ein datblygiad ni. Mae yna berygl efallai bod hwnna'n mynd yn ariannol anghynaliadwy oherwydd nad oes arian digonol ar gael i'w gynnal e a'n bod ni'n gweld yr elfennau hynny sydd yn hollbwysig o ran gwasanaethau cyhoeddus yn llwyddo ac yn para.

Felly, dwi'n meddwl bod yn rhaid inni edrych ar y ddau beth yna a dim diystyru un yn erbyn llall, achos ble arall bydd y cynnwys yna ar gael? Rwy'n mynd yn ôl at yr enghraifft yna o rygbi, ond mae hwnna, i fi, yn drobwynt. Mae'n fy atgoffa i o pan wnaeth Netflix gyhoeddi eu bod yn gwneud cyfres gyda David Attenborough. Roedd David Attenborough yn cael ei weld fel rhywun sacrosanct y BBC. Roedd e'n rheolwr ar BBC2; fe wnaeth e gyflwyno teledu lliw am y tro cyntaf, ond nawr, mae'n wyneb hefyd sydd i'w weld ar Netflix. Felly, buaswn i wir yn hoffi gweld mwy o ffocws a mwy o ewyllys yn sicr gan y Llywodraeth a gan y DCMS i weld gwasanaethau darlledu cyhoeddus yn llwyddo. Mae rhai o'r pethau—

Mae'n flin—

—rŷch chi'n clywed am Channel 4 ac am y BBC, gan wleidyddion nodedig iawn, ddim yn helpu'r drafodaeth ar hyn o bryd, dwi ddim yn teimlo.

Sori i dorri ar draws, Gareth, ond dwi'n meddwl roedd Ruth eisiau dod i mewn hefyd.

Can we unmute Ruth, please?

Diolch. Gwnaf i drio cadw hyn yn fyr iawn, ond jest i ategu beth roedd Gareth yn ei ddweud. Dau beth yn gyflym iawn: yn hanfodol bwysig i'r tirlun o greu cynnwys gan gwmnïau annibynnol ydy'r ffaith eu bod wedi gallu cadw yr eiddo deallusol y maen nhw'n ei greu. Mae'r modelau busnes mae Netflix ac Amazon ac yn y blaen yn gweithio arnynt yn golygu nad ydy cwmnïau yn medru cadw'r IP. Beth mae hynny'n ei olygu yw ei fod yn dda o beth heddiw o ran y cyllid sydd ganddyn nhw gan Netflix i greu cynnwys, ond beth dydyn nhw ddim yn ei gael wedyn ydy'r llif mewnol o arian sydd yn dod oherwydd eu bod nhw'n berchen ar yr IP yn yr un un ffordd. Dwi'n meddwl bod hynny'n wahaniaeth pwysig iawn.

A'r ail beth buaswn i'n ei ddweud ydy o ran sgiliau a rôl y darlledwyr cyhoeddus yn economi creadigol Cymru. Rydym ni wrthi ar hyn o bryd yn y brifysgol yn gwneud gwaith gyda Cymru Greadigol yn edrych ar y diwydiant ledled Cymru. Mae dros 90 y cant o'r cynnwys sydd wedi cael ei gomisiynu yn y flwyddyn ddiwethaf gan gwmnïau bach yng Nghymru wedi dod o'r darlledwyr cyhoeddus. Beth mae hynny'n ei olygu, yn enwedig efo cyfresi sydd yn dychwelyd, ydy swyddi, a swyddi y tu hwnt i Gaerdydd hefyd. Felly, dwi'n meddwl ei bod hi'n bwysig, yn y ffordd yr oedd Caitriona yn nodi, i feddwl am beth ydy rôl darlledwyr cyhoeddus o ran cwmnïau ond hefyd o ran swyddi.

Rwy'n meddwl roedd Gareth eisiau dod nôl i mewn, ond, Heledd, a oedd unrhyw beth ychwanegol roeddech chi eisiau ei ofyn? Na. Ocê, Gareth.

Gwnaf i jest dod mewn yn sydyn iawn. Mae Ruth yn llygad ei lle, a'r rheswm mae nifer o'r SVODs yn targedu ac yn penodi pobl yn benodol i gomisiynu cynnwys o'r Deyrnas Unedig yw achos eu bod nhw'n adnabod y dalent cynhyrchu arbennig sydd yma yn y gwledydd—talent sydd yn bodoli oherwydd gwaith darlledwyr cyhoeddus fel Channel 4, ac yng Nghymru fel S4C, y BBC ac ITV. Mae'r rheini wedi bod yn allweddol, ac mae e yn fy mhoeni i bod y system yna, y gadwyn yna o berthynas, yn mynd i gael ei stretsio achos mae'r prisiau a'r chwyddiant sy'n cael eu hachosi yn y farchnad gan yr SVODs yn enfawr. Ie, so, jest i ategu'r pwynt, ond mae beth y mae Ruth yn ei ddweud am sgiliau yn allweddol. Ond dwi wrth fy modd—un peth da sydd wedi dod allan yw bod y darlledwyr cyhoeddus yma sydd yn draddodiadol wedi bod yn cystadlu yn erbyn ei gilydd yn dechrau cydweithio nawr ar brosiectau i dargedu ac i edrych ar sgiliau. Rwy'n meddwl am gynlluniau fel Cynllun Carlam Ffeithiol Cymru—mae Channel 4, BBC Wales ac S4C yn cydweithio ar hwnna. Byddwn i wrth fy modd yn gweld mwy o hynny'n digwydd yn y dyfodol.

Diolch, Gareth. Os yw Heledd yn hapus, fe wnawn ni symud ymlaen at Hefin David, os gwelwch yn dda.

Can I ask about this complex landscape that I’m struggling to get my head around through the discussions this morning, and the Ofcom report, and then the requirement for the development of legislation? Regardless of what we think of that legislation at this point in time with regard to Wales, isn’t it likely that by the time the legislation is drafted and goes through and is produced, the landscape is changing again? Do you have concerns about that time lag that is inevitable and whether we can be effective in legislating our way out of this problem?

Pwy sydd eisiau cymryd hyn ymlaen? Ruth ac wedyn Hywel.

I’ll start, but I can see others will want to come in. I understand, Hefin, it is a very, very complicated landscape. I think that’s because we’re at a moment of such profound change, and we are still working our way through to thinking about a regulatory framework that really deals with this digital universe that we’re all living in. I think that will be difficult to keep up to date. I think one of the things that we’ll have to be prepared for is that legislation might have to be reviewed more regularly and not have the kind of—. You know, the Communications Act 2003 is the Act that we all go back to—to think about how long a period of time has passed since that Act. But I think we have got to crack on with this in terms of the current legislation, and I think Ofcom is absolutely right to be pressing for this, and hopefully it will find its space in this next session.

I think that the issue will be how to devise the legislation in such a way that it is able to be amended or to be interpreted, including the powers given to the regulator, with enough flexibility to be able to speak to that issue that you’re mentioning of being able to keep up to date. So, you want legislation that is sufficiently precise, but which has also sufficient flexibility built into it to be able to respond to some of those changes. But I'm sure Hywel will have more to say on that.

I know from experience of helping to take legislation through committee that that is a very, very difficult thing to achieve.

It will be difficult, and it is really, really challenging. As Caitriona pointed out, this is something that legislatures across Europe and other parts of the world are all having to wrestle with.

Hywel, ydych chi eisiau dod i mewn?

Wel, mae Ruth wedi dweud y rhan fwyaf o bethau, ond jest i bwysleisio’r angen am reoleiddiwr fel Ofcom fydd yn gallu bod yn hyblyg, yn gallu gwneud yn siŵr bod yr hyn sy’n cael ei osod neu ei gytuno gyda darparwyr yn cael ei adolygu’n rheolaidd. Ar hyn o bryd, er enghraifft, mae’r adolygiad o wasanaethau cyhoeddus ddim ond yn digwydd bob pum mlynedd. Dwi’n credu y bydd angen i ni wneud adolygiadau llawer mwy aml na hynny. Yn amlwg, o beth mae Ofcom wedi’i argymell, mae yna fwriad i wneud adolygiadau eithaf aml byddwn i’n dweud, o safbwynt y ddarpariaeth. Ond dwi’n credu hefyd, yn fwy eang, bydd angen lot o waith adolygu ac astudio’r amgylchfyd cynhyrchu a chynnwys yn llawer mwy eang hefyd. Ond, fel dwi’n dweud, dwi jest yn ategu’r pwynt y gwnaeth Ruth ei wneud.

Dwi'n meddwl bod Caitriona eisiau dod i mewn hefyd.

Just on a very quick point. It is very complex, and I think it’s made even more complex by the fact that we’re not just talking about media any more. Media regulation used to be a thing, and an obvious thing, and now we’re talking about media and technology, and the boundaries between those are so porous that it’s really difficult to legislate them. So, we’re having to think about legislation and regulation in a very different way. I just wanted to add that.

Okay. Thanks, Chair. I don't think I've got anything else I specifically want to raise.

Ocê. Diolch, Hefin. Symud yn ôl at Carolyn Thomas.

Diolch. What greater flexibility for additional providers to deliver new public service media content would benefit Welsh audiences, and what would be the impact on the current PSBs?

Who'd like to go first? Hywel.

Dwi’n meddwl, yn sicr fel pwyllgor, pan wnaethon ni ymateb ac fe wnaethon ni roi ein tystiolaeth i chi fel pwyllgor, rŷn ni’n ymwybodol, dwi’n credu, o’r cyfleoedd allai ddod drwy gyfryngau newydd a thechnolegau newydd i ddarparu syniadau newydd, gwasanaethau newydd a chynnwys sy’n arloesi neu’n arbrofi mewn ffyrdd newydd. Un o’r pethau roeddwn i’n meddwl oedd yn bwysig oedd ystyried sut byddai modd ariannu’r datblygiadau hynny, achos byddai fe’n dda cael, dwi’n credu, ystod o ddarparwyr newydd i ddod i mewn, er enghraifft, i gynhyrchu cynnwys ar gyfer pobl yng Nghymru efallai byddai’n gweithio ochr yn ochr â’r darparwyr traddodiadol fel BBC, S4C ac ITV. Bod gennych chi ystod, efallai, o gyrff newydd a fyddai’n eithaf arbenigol, efallai yn darparu darnau bach o gynnwys neu ddarnau arloesol o gynnwys a fyddai'n aml-lwyfan, ar-lein ac ar y teledu ac yn y blaen. A dwi'n credu byddai angen cronfeydd penodol i gefnogi'r fath yna o waith; byddwn i ddim yn moyn gweld hwnna yn digwydd o efallai ffynonellau sydd yn bodoli nawr. A gwnaethon ni, yn ein papur ni, sôn am wahanol ffyrdd efallai byddai modd i ystyried mecanweithiau i ariannu'r rheina.

Ruth.

So far, we've talked a lot about Netflix and Amazon Prime, but I'm very conscious that YouTube is often the one that's left out, and yet, actually, we've seen that something like 40 per cent of households are using YouTube as a source of their media content—and not just snippets, but actually programmes and so on. So, I think there probably is an area that we need to be thinking about: who is creating content on YouTube and what is distinctive about that? Is that to do with, for example, the voices that are not being heard, in the way that Alun, I think, was talking about earlier on: who's not being represented? And also, the average age of content producers, which, actually, I think, is not just about young content producers, but I think there is a very strong argument to think about how those people, who are being incredibly innovative and creative, through platforms like YouTube, to create content that comes from a life experience that some of the public service broadcasters haven't been capturing, and whether there might be a point where we actually think about how those voices are able to be supported and might also be able to develop themselves. You know, they might be the future indies equivalent in this world.

Dwi'n meddwl bod Hywel eisiau dod nôl mewn.

Jest yn gyflym iawn o ran pwynt i ategu at yr hyn roedd Ruth yn ei ddweud: wrth gwrs, mae cynnwys YouTube yn gallu gwneud pethau byddai darlledu traddodiadol yn methu â gwneud, achos rŷch chi'n gallu mynd ar ôl cynulleidfaoedd penodol iawn, sydd efallai ar raddfa ryngwladol, yn anferth—er enghraifft, fideos ynglŷn â sut mae newid tap mewn sinc neu rywbeth, neu sut mae newid teiar ar gar neu rywbeth, pethau byddai darlledwyr neu ddarparwyr cynnwys confensiynol ddim â'r—fyddai'r strwythur ddim yno i wneud y fath yna o gynnwys. Ond mae'n gallu bod yn arloesol iawn a hefyd yn anhygoel o ddefnyddiol ym mhob maes o'n bywydau ni.

Diolch, Hywel. Forgive me, Caitriona, I should have called you then. I'll come to Caitriona and then to Gareth.

Thanks, Carolyn, and thanks, Delyth. I think, actually, there's an interesting experiment going on in the contestable fund that the BBC are running for young people, and I think, actually, I think that will deserve quite a lot of scrutiny about whether it achieved some of the objectives that it was supposed to do, and whether it actually—what kind of value it delivered and for whom. And so, I would be very keen—apparently it's finishing in 2022—and so I'd be very keen to hear, actually, what are some of the outcomes, and for the committee to also scrutinise some of the outcomes of that, and whether—. So, for instance, has there been content for young Welsh people and Welsh language and things like that? And I think that would be a key moment as a test of one of the potential models for new providers coming into the sector. Because I think we need to be careful, and as Ruth said, about YouTube, if we create a model where we have public service content on platforms like YouTube, effectively they are getting the benefit of that content, of publicly funded content. So, I think we need to be careful about what the models we adopt in the future are, and I think the contestable fund is an interesting moment to see whether that worked.

Diolch, Caitriona. And we will have made a note of that, certainly. Thank you for bringing that to us.

A Gareth yn olaf.

Roeddwn i'n mynd i godi'r pwynt gwnaeth Caitriona orffen gyda fanna. Mae fe nôl i beth—. Os yw YouTube yn cael y cynnwys, mae YouTube yn mynd i fod yn lle arbennig o dda i ddangos llawer o gynnwys. A dwi'n gwybod bod yna waith ar y gweill ar hyn o bryd gyda S4C, er enghraifft, o ran edrych ar ba blatfform a pha lwyfan mae gwahanol gynnwys yn dueddol o efallai ffeindio y mwyaf o wylwyr, ac yn enwedig gwylwyr iau. Roeddwn i'n arbennig, arbennig o falch o weld yr ymateb ardderchog oedd i ddarllediadau Sgorio yn ddiweddar, ond yn enwedig ar Twitter. Pam rŷch chi'n rhoi'r clipiau o'r cyfweliadau a'r ymatebion—a'r gôls, wrth reswm—i fyny, mae yna ymateb rhyfeddol ar Twitter, yn enwedig yn achos Sgorio. Felly, mae cynnwys sydd yn deillio o gynnwys sydd yn cael ei ariannu gan ddarlledwyr cyhoeddus, wrth gwrs, yn gallu eistedd ar blatfformau eraill. A dwi'n credu bod hwnna'n help mawr o ran y drafodaeth ynglŷn ag argaeledd y cynnwys yna, achos efallai taw dyna'r unig le y bydd rhai pobl yn gweld y cynnwys; bydden nhw ddim yn dewis mynd i lwyfan arall i'w wylio fe. Rwy'n clywed llawer yn dweud wrthyf i fod YouTube, fwy neu lai, yn borth cynnwys unigryw i nifer fawr o bobl, a dyna lle maen nhw'n gwylio bron â bod eu holl gynnwys. Felly, yn sicr, o ran yr iaith Gymraeg, hefyd, dwi'n credu byddai cael mwy o gynnwys yn yr iaith Gymraeg ar gael ar YouTube yn beth da, ond, fel mae Caitriona yn ei ddweud, bod yna gyswllt mewn rhyw ffordd nôl at y gwasanaeth cyhoeddus sydd wedi creu, i bob pwrpas, y cynnwys yna yn y lle cyntaf, a'i ariannu fe.

Diolch yn fawr iawn am hwnna. Dwi'n ymwybodol iawn bod gennym ni bum munud ar ôl o'n sesiwn. Oes gan unrhyw Aelod gwestiwn ychwanegol bydden nhw'n hoffi ei ofyn, neu, os ddim, oes gan unrhyw un o'r tystion bwynt ychwanegol roeddech chi eisiau ei roi drosodd ond sydd heb ei godi yn y cwestiynau hyd yn hyn? Os ddim, os dŷch chi gyd yn edrych yn eithaf hapus a bodlon. Ocê, wel, does dim—. O, ie, Caitriona.

Only because I was eavesdropping on the previous session and somebody asked about international models of funding, and so I just wanted to share, very quickly, the licence fee still is the most popular mode of funding in Europe in terms of public service broadcasting, where many countries are changing. And there are kind of, I suppose, four models of—well, three main models, and then there's kind of a supplementary model. There is a household fund—so, levying. So, Germany, I think, and Switzerland are both doing that, where there's kind of a digital levy on every household. Some countries are doing a public service media tax, which is outside state budget—so, Finland and, I think, Sweden are doing that. Some countries are doing state budgets. So, I think, Iceland, Romania and Norway have it out of—obviously, there is always care around that, around out-of-state budget. And the one that's been talked about in a few different countries is a levy on—so, it's to supplement public service broadcasting—the SVODs. So, for instance, in Poland, they're talking about a levy on Netflix, which will then go into—not necessarily directly into public service broadcasting, but into their screen industry and through their film agency. So, just to share those. And the European Broadcasting Union has done a lot of research around this and the mechanics of all these things.

Thank you so much for bringing that to us; that's really useful to know. Hang on, I'll bring in Gareth, and then Alun wants to make a point as well, or ask—. Gareth, briefly, if possible.

Jest dau bwynt yn sydyn iawn, iawn. Un i'ch cyfeirio chi, os caf i, i arolwg arbennig o dda gan Televisual, cylchgrawn arbennig i'r diwydiant, felly, am y sector, sydd wedi dod allan yn ddiweddar iawn. Mae nifer o'r heriau mae'r sector a gwasanaethau darlledu cyhoeddus yn cael eu crynhoi'n arbennig o dda yn hwnnw. Rwy'n hapus i hala'r manylion ymlaen i chi.

Byddai hwnna'n ffantastig.

Ond un ystadegyn bach diddorol ddaeth allan mewn sensws Pact yn ddiweddar—ac mae hwn yn berthnasol i'r drafodaeth oedd ynglŷn â'r BBC a Channel 4 o ran eu cynlluniau 'Across the UK' a '4 All the UK' ynglŷn â gwariant a chynyddu gwariant yn y cenhedloedd a'r rhanbarthau. Ond mae yna un ystadegyn bach sy'n gwneud inni grafu pen tamaid bach, sef bod dim ond 37 y cant o swyddi yn y diwydiant teledu y tu allan i Lundain ar hyn o bryd. Felly, mae dal i fod tipyn o waith dala lan gyda ni wneud, ac mae hwnna hefyd, rwy'n credu, yn rhan o'r drafodaeth ynglŷn â sgiliau a phrinder sgiliau, sydd yn mynd i fod yn broblem gynyddol oni bai ein bod ni'n ei thaclo hi nawr.

Diolch, Gareth. Alun.

Thank you. I was just thinking, it was very useful to understand those different means of funding streams for both public service broadcasting, but also different funding streams for the creation of content in the wider sense. And I think it may be useful if anybody on the camera at the moment can provide something it would be even more useful, but otherwise, if our researchers or the committee secretariat could search around for those models of international funding streams, but also international regulation as well. Because, I think, one of the dangers is we're going to get rushed down this road of tweaking a British model, which hasn't exactly paid us dividends over the last couple of decades, and I would like to look around, as well as just look towards tweaking the current model.

Diolch, Alun. We are into our last minute, but, Ruth, you put your hand up. I don't know if you were volunteering, or if your hand went up before Alun put that full question out.

Not volunteering so much as I'm just going to say that the European Broadcasting Union has a report on this, which you will be able to access online. So, you can just go and download that—your researchers. It is about funding models, specifically. I think the one point I would really draw out is the relationship between the funding model and accountability and transparency of where the funding goes. That, I think, is perhaps even more important than what the actual funding mechanism is. I think, Alun, what you're pointing to here about comparative work on regulators is really interesting, and it's something that we will take away and have a conversation about, so thank you for that challenge.

Ffantastig. Diolch yn fawr iawn. Wel, dŷn ni mas o amser, ond mae hyn wedi bod yn hynod ddifyr a hynod ddiddorol a defnyddiol inni hefyd. Felly, bydd transgript drafft yn cael ei ddanfon atoch chi i gyd i wirio, ac rwy'n siŵr y byddwn ni eisiau dilyn rhai pethau i fyny gyda chi hefyd. Ond diolch yn fawr iawn i bob un ohonoch chi am roi o'ch amser inni'r bore yma a phrynhawn yma hefyd nawr. Dŷn ni wir yn ei werthfawrogi fe. Diolch yn fawr iawn i chi i gyd.

Aelodau, cyn inni symud at y sesiwn breifat, eitem 5 ydy papurau i'w nodi. Mae sawl papur a gwnaf i jest fynd trwyddyn nhw yn gyflym. Eitem 5.1 ydy llythyr gennym ni at y Llywydd ynghylch cais am gyfarfodydd ychwanegol. Eitem 5.2—llythyr gan Weinidog yr Economi atom ni ynghylch swyddi rheoli ffiniau. Eitem 5.3 yw llythyr gan Ddirprwy Weinidog y Celfyddydau a Chwaraeon, a’r Prif Chwip atom ni ynghylch effaith gwerthu Bad Wolf. Eitem 5.4—llythyr gennym ni at y Prif Weinidog am graffu ar waith Gweinidogion o ran cysylltiadau rhyngwladol. Eitem 5.5—llythyr gennym ni at Weinidog y Gymraeg ac Addysg am y wybodaeth ddiweddaraf am gynnydd o ran cefnogaeth i'r Gymraeg. Ac yn olaf eitem 5.6—llythyr gennym ni at Gomisiynydd y Gymraeg am gefnogaeth i'r Gymraeg a gwaith craffu blynyddol. Ydych chi i gyd yn hapus i nodi'r papurau hynny? Grêt, ocê.

Gwnawn ni symud at eitem 6, so yn unol â Rheol Sefydlog 17.42(ix), rwy'n cynnig i benderfynu gwahardd y cyhoedd o weddill y cyfarfod. Ydych chi'n fodlon gyda hynny? Iawn, ocê, gwnawn ni symud at sesiwn breifat ac aros am gadarnhad ein bod ni yn breifat.