Culture, Communications, Cymraeg and Sport Committee
- Dechrau
- 12:15
- Cyfraniadau
- 249
- Geiriau a lefarwyd
- 21,969
- Lleoliad
- Committee Room 3 - Senedd
Crynodeb
Bu Pwyllgor Diwylliant, Cyfathrebu, Cymraeg a Chwaraeon yn holi Gweinidog y Cabinet dros Addysg a'r Gymraeg, Anna Brychan (Plaid Cymru), am strategaeth y Gymraeg, data, addysg a'r Comisiwn Cymunedau Cymraeg. Yna cynhaliodd ei sesiwn graffu flynyddol gyda Chwaraeon Cymru ar gyllid, blaenoriaethau, cyfleusterau a diogelu. Dywedodd y Gweinidog y byddai'n ysgrifennu at Ysgrifennydd Gwladol y DU ynghylch ymestyn y safonau, a chynigiodd swyddogion ysgrifennu ynghylch amserlenni eraill. Yna symudodd y pwyllgor i sesiwn breifat.
Themâu
- Mesur cynnydd a gosod targedau
- Data ar allu a defnydd o'r Gymraeg
- Addysg Gymraeg a'r gweithlu
- Cyllid chwaraeon a'r pwysau arno
- Gweithio traws-sector a darparu yn y gymuned
2. Gwaith craffu ar Weinidog: Gweinidog y Cabinet dros Addysg a'r Gymraeg
Bu'r pwyllgor yn craffu ar y Gweinidog ynghylch strategaeth newydd y Gymraeg, sut y mesurir cynnydd, y Comisiwn Cymunedau Cymraeg, capasiti a gweithlu addysg Gymraeg, y blynyddoedd cynnar a safonau'r Gymraeg.
- Dywedodd Anna Brychan (Plaid Cymru) y bydd yr ymgynghoriad ar y strategaeth newydd yn dechrau yn yr hydref ac y bydd yn gosod targedau y gall y pwyllgor eu craffu. Dywedodd fod holl ymrwymiadau'r 100 diwrnod wedi'u cyflawni. Pan ofynnodd Paul Davies (Ceidwadwyr Cymreig) am enghreifftiau o dargedau, dywedodd na allai eu rhoi heddiw.
- Gofynnodd Steven Rodaway (Reform UK) sut y bydd y Llywodraeth yn gwybod bod ei gwariant yn effeithiol, o ystyried ansicrwydd ynghylch ffigurau'r arolwg. Dywedodd Ms Brychan mai'r cyfrifiad yw'r llinell sylfaen o hyd ac y bydd cod newydd yn cofnodi gallu mewn mwy o fanylder. Dywedodd Jeremy Evas y byddai opsiynau ar gyfer arolwg o ddefnydd yn hysbys o fewn mis i chwe wythnos. Gofynnodd Louise Emery (Reform UK) am ddylanwad dros y cyfrifiad a ffafriodd anogaeth yn hytrach na deddfu. Dywedodd Ms Brychan nad yw'n glir a fydd y cyfrifiad yn parhau ar lefel y DU.
- Mynegodd Mr Rodaway bryder y gallai amddiffyniadau cyfreithiol ar gyfer ardaloedd â llawer o siaradwyr Cymraeg wahaniaethu yn erbyn rhai nad ydynt yn siarad Cymraeg. Dywedodd Ms Brychan y byddai dynodi yn defnyddio pwerau presennol lle bo modd, yn gweithio gyda llywodraeth leol ac yn seiliedig ar dystiolaeth, a bod deddfwriaeth hefyd dan ystyriaeth. Dywedodd Mr Evas fod adroddiad seibiant ac adolygu ar Arfor i'w gyhoeddi cyn diwedd y flwyddyn.
- Holodd Paul Davies am gapasiti a nifer yr athrawon ar gyfer addysg Gymraeg. Dywedodd Siwan Jones fod 24.7 y cant o ddysgwyr blwyddyn 1 mewn addysg Gymraeg, bod gwaith modelu ar gyfer y nod o 50 y cant ar y gweill, a bod rhaid i'r fframwaith cenedlaethol gynnwys asesiad o'r gweithlu. Nododd Ms Brychan daliadau cymell a chynlluniau pontio i athrawon.
5. Gwaith craffu blynyddol gyda Chwaraeon Cymru
Cynhaliodd y pwyllgor ei sesiwn graffu flynyddol gyda Chwaraeon Cymru. Holodd yr Aelodau am gyllid, blaenoriaethau buddsoddi, y dull Gweithgar Bob Dydd, incwm y loteri, cyfleusterau, amddifadedd a diogelu.
- Dywedodd y Farwnes Tanni Grey-Thompson fod chwaraeon a gweithgarwch corfforol yn cefnogi atal ac angen cysylltiadau ag iechyd, addysg a thai. Dywedodd Brian Davies fod chwaraeon yn ased cenedlaethol â photensial heb ei gyffwrdd ac y bydd angen newid meddylfryd yn y Llywodraeth ac ymhlith y cyhoedd.
- Gofynnodd Louise Emery (Reform UK) beth yr oedd Chwaraeon Cymru wedi'i ofyn gan y Llywodraeth. Dywedodd Mr Davies na fu cais uniongyrchol, ond bod ceisiadau polisi am gynnydd, a nododd brinder amcangyfrifedig o £11 miliwn o gymharu â chwyddiant. Dywedodd fod enillion y loteri y tu ôl i'r hyn a addawyd a bod tua £16 miliwn yn disgwyl. Dywedodd y Farwnes Grey-Thompson na fyddai mwy o arian yn datrys popeth a gofynnodd am ymrwymiadau cyllid tymor hwy.
- Nododd Mr Davies bedair blaenoriaeth a gyflwynwyd i'r pleidiau cyn yr etholiad, gan gynnwys y dull ysgol gyfan Gweithgar Bob Dydd. Nododd Mair Rowlands (Plaid Cymru nad yw Gweithgar Bob Dydd yn y rhaglen lywodraethu. Dywedodd Mr Davies fod y Gweinidog wedi dweud wrthynt ei fod yn dal yn bwysig a mai'r strategaeth newydd yw'r ffordd i'w bwysleisio. O ran mesur llwyddiant, dywedodd fod Chwaraeon Cymru yn gweithio mewn system gymhleth ac yn dibynnu ar ddata arolygon hirdymor.