Finance Committee
- Dechrau
- 09:02
- Cyfraniadau
- 309
- Geiriau a lefarwyd
- 21,094
- Lleoliad
- Committee Room 3 - Senedd
Crynodeb
Cymerodd y Pwyllgor Cyllid dystiolaeth gan Archwilydd Cyffredinol Cymru a chadeirydd bwrdd Archwilio Cymru ar amcangyfrif 2027-28 ac adroddiad interim 2026-27. Clywodd wedyn gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a swyddogion Awdurdod Cyllid Cymru ar Fil Trethiant (Cymru). Holodd yr Aelodau ynghylch maint y cais am gyllid, y defnydd o arbedion pensiwn a chostau'r strategaeth, ac wedyn ynghylch gwarchodaeth yn y Bil. Cytunodd Archwilio Cymru i anfon rhagor o wybodaeth am waredu gliniaduron.
Themâu
- Cyfiawnhau cais Archwilio Cymru am gyllid a sut y cafodd ei brofi
- Cyfyngiadau deddfwriaethol ar gyllid Archwilio Cymru, gan gynnwys ffioedd, cronfeydd wrth gefn ac amseru
- Egluro a diogelu at y dyfodol Ddeddfau trethi Cymru
- Gwarchodaeth ar gyfer rhannu data a phwerau archwilio
3. Archwilio Cymru - Craffu ar Amcangyfrif 2027-28 a'r Adroddiad Interim 2026-27: Sesiwn tystiolaeth 2
Holodd y pwyllgor Archwilio Cymru ar ei amcangyfrif ar gyfer 2027-28, sy'n gofyn am gynnydd o 2.3 y cant yn ei alwad ar Gronfa Gyfunol Cymru. Roedd y cwestiynau'n ymdrin â sut y profodd y bwrdd y cais, arbedion pensiwn, cyllideb y strategaeth, ffioedd a gwariant digidol.
- Dywedodd Catherine Mealing-Jones, yr Archwilydd Cyffredinol, fod y cynnydd o £238,000 yn talu am chwyddiant, gwaith ar y strategaeth a'r drefn ffioedd. Dywedodd na all Archwilio Cymru gadw cronfeydd wrth gefn na mynd i ddiffyg. Dywedodd Dr Ian Rees, cadeirydd y bwrdd, fod y bwrdd wedi archwilio'r amcangyfrif ar dair achlysur rhwng mis Gorffennaf a mis Hydref, gan brofi ceisiadau buddsoddi a chostau cyflogau.
- Gofynnodd Huw Thomas (Llafur Cymru) a yw'n briodol gosod y gyllideb gymaint ymlaen llaw o gymharu â chyllideb Llywodraeth Cymru. Dywedodd Kevin Thomas, cyfarwyddwr gweithredol gwasanaethau corfforaethol, fod deddfwriaeth yn mynnu'r amcangyfrif erbyn 31 Hydref a bod Archwilio Cymru am fynd ar drywydd newidiadau iddi. Dywedodd Catherine Mealing-Jones fod y pwysau ar y sector cyhoeddus ehangach yn cryfhau ffocws Archwilio Cymru ar effaith.
- Gofynnodd Sam Rowlands (Ceidwadwyr Cymreig) pam na wnaeth Archwilio Cymru gais am alwad is pan ostyngodd cyfraniadau pensiwn, o ystyried iddo ofyn am arian ychwanegol yn 2019. Dywedodd Kevin Thomas na chafodd y £732,000 a ychwanegwyd yn 2019-20 ei godi ar gyfer chwyddiant a'i fod yn cael ei dynnu'n llawn, a bod y cynnydd o 2.3 y cant yn is na chwyddiant o 3.5 y cant. Dywedodd Catherine Mealing-Jones fod yr arbediad pensiwn o £1.15 miliwn wedi'i ddefnyddio i raddau helaeth i gadw ffioedd yn is na chwyddiant. Dywedodd Kevin Thomas y byddai'r cynnydd mewn ffioedd tua 7.2 y cant fel arall, yn hytrach na 2.25 y cant.
6. Bil Trethiant (Cymru): Sesiwn tystiolaeth 1
Cymerodd y pwyllgor ei dystiolaeth gyntaf ar Fil Trethiant (Cymru) gan Elin Jones, Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid, a swyddogion. Holodd yr Aelodau am welliannau technegol y Bil i Ddeddfau trethi Cymru, rhannu data, pwerau archwilio a'r diffyg terfyn amser ar ad-daliadau a ddelir yn ôl.
- Dywedodd Elin Jones (Plaid Cymru), Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid, fod y Bil yn seiliedig ar wyth mlynedd o brofiad ac nad oes Bil cyllid blynyddol yng Nghymru ar gyfer newidiadau o'r fath. Dywedodd Dave Matthews o Awdurdod Cyllid Cymru y byddai'r problemau'n parhau hebho a'r gwelliannau rhannu data a gwelliannau eraill yn cael eu colli.
- Ar adrannau 1 a 2, dywedodd Dave Matthews a Huw Davies, prif ddrafftiwr, fod y newidiadau'n gwahanu pwyllgorau a ffurfir gan staff oddi wrth bwyllgorau'r awdurdod ac yn egluro y gall Cyfoeth Naturiol Cymru ddirprwyo ymhellach i'w staff ei hun. Dywedodd Elin Jones y byddai rheoliadau'n caniatáu i Weinidogion Cymru wahardd neu gyfyngu ar ddirprwyo pellach.
- Ar adran 3, holodd Huw Thomas (Llafur Cymru) ynghylch cwmpas y pyrth rhannu gwybodaeth newydd. Dywedodd Dave Matthews fod y porth sy'n wynebu cynghorau yn newydd ac wedi'i gyfyngu i drethi lleol, ac nad yw cynghorau wedi gofyn am gwmpas ehangach. Dywedodd India Hitchen, arweinydd polisi, y ymgynghorwyd â Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth, bod y pyrth yn ganiataol, a bod datgelu pellach yn drosedd.