Y cyfansoddiad

Cael e-bost wythnosol am beth ddigwyddodd ar y cyfansoddiad. Am ddim.

Datganoli rhagor o bwerau, annibyniaeth, y Comisiwn Cenedlaethol newydd, y berthynas â Llywodraeth y DU a sut y caiff y Senedd ei hethol.

Yn y Rhaglen Lywodraethu, mae hwn yn perthyn i'r amcan llesiant Sefyll dros Gymru a mynnu tegwch gan San Steffan.

ThemâuPopeth Annibyniaeth Rhagor o bwerau i Gymru Y Comisiwn Cenedlaethol Y berthynas â Llywodraeth y DU Etholiadau'r Senedd a diwygio

Datganiadau a dadleuon: 7; yn y Seithfed Senedd
Cyfraniadau: 938; yn y Seithfed Senedd
Cwestiynau ysgrifenedig: 49; yn y Seithfed Senedd
Ymrwymiadau a godwyd: 9 o 10; yn y Seithfed Senedd

Pa mor aml mae'n codi

Mai 2026Hyd 2026

Roedd 938 o gyfraniadau yn y Seithfed Senedd yn ymwneud â hyn. Y mis prysuraf oedd Hyd 2026, gyda 535.

Pwy sy'n ei godi

Plaid53%
Reform25%
Ceidwadwyr11%
Llafur10%
Dem Rhydd1%
Gwyrdd0%

Cyfran y 662 o gyfraniadau ar y pwnc hwn, yn ôl plaid y siaradwr.

Ar y dudalen hon

Y drafodaeth hyd yma
Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo
Gan Lywodraeth Cymru
Yn y newyddion
Eiliadau allweddol yn y Senedd
Pleidleisiau cysylltiedig
Pwy sy'n ei godi
Pwy mae gweinidogion wedi cwrdd â nhw
Buddiannau a ddatganwyd
Yr hyn mae pobl yn ei ddweud sy'n bwysig
Cwestiynau ysgrifenedig
Deisebau
Mewn pwyllgor
Gan Ymchwil y Senedd
Y cyfraniadau diweddaraf
Fesul mis
Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Y drafodaeth hyd yma

Mae'r Seithfed Senedd wedi dadlau ynghylch pa mor bell i ddatganoli rhagor o bwerau. Mae Gweinidogion Plaid Cymru wedi pwyso am blismona a chyfiawnder, Ystad y Goron, rheilffyrdd a phwerau cyllidol, ac am Gomisiwn Cenedlaethol newydd. Dywed Reform UK a'r Ceidwadwyr fod y cyfansoddiad yn tynnu sylw oddi ar y GIG, ysgolion a'r economi. Bu Aelodau hefyd yn trafod Sewel, y system bleidleisio a chofrestru awtomatig i bleidleisio.

Y prif ddadleuon

Enwodd y Prif Weinidog Rhun ap Iorwerth (Plaid Cymru) blismona a chyfiawnder, Ystad y Goron, seilwaith rheilffyrdd, cyllid teg a hyblygrwydd cyllidol yn flaenoriaethau uniongyrchol, gyda chydraddoldeb â'r Alban fel isafswm.

Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo

Mae 10 ymrwymiad yn Rhaglen Lywodraethu Llywodraeth Cymru 2026 i 2030 yn perthyn i'r briff hwn, yng ngeiriau'r Rhaglen ei hun. O dan bob un, gwelwch pa mor aml mae wedi'i godi yn y Seithfed Senedd.

Mynnu tegwch gan San Steffan: Pwerau at ddiben

Sefydlu Comisiwn Cenedlaethol newydd i Gymru i ddarparu cyngor annibynnol i Lywodraeth Cymru ar ddyfodol cyfansoddiadol Cymru, gan adeiladu ar waith y Comisiwn Annibynnol ar Ddyfodol Cyfansoddiadol Cymru. Bydd y Comisiwn yn cefnogi sgwrs genedlaethol gynhwysol ar sail gwybodaeth, yn adeiladu’r sylfaen dystiolaeth ar gyfer trafod a gwneud penderfyniadau, ac yn rhoi cyngor ar flaenoriaethau datganoli a diwygio cyfansoddiadol ehangach.
Wedi'i godi mewn 16 araith, 1 eitem ar yr agenda a 6 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 12 Hydref 2026, mewn cwestiwn ysgrifenedig gan John Clark. Wedi'i baru ar: “National Commission”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Gofyn yn ffurfiol am ddatganoli’r hawl i benderfynu ar yr amserlen, y cwestiwn a’r broses ar gyfer refferendwm annibyniaeth.
Wedi'i godi mewn 7 araith a 1 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 22 Hydref 2026, gan Dr Paul Anderson. Wedi'i baru ar: “independence referendum”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Mynd ar drywydd datganoli cyfiawnder a phlismona yn llwyr i Gymru gyda’r brys y mae hyn yn ei haeddu.
Wedi'i godi mewn 34 araith a 2 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 22 Hydref 2026, gan Sioned Williams. Wedi'i baru ar: “devolve policing”.
Ei ddarllen yn y RhaglenHefyd yn: Plismona a chyfiawnder.
Gofyn yn ffurfiol am ddatganoli’r pŵer dros ddŵr yn llawn yng Nghymru.
Wedi'i godi mewn 2 araith. Yn fwyaf diweddar ar 14 Gorffennaf 2026, gan Lyn Ackerman. Wedi'i baru ar: “powers over water”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Gweithio i sicrhau datganoli pwerau i’r Senedd i ddeddfu i sefydlu corff cynllunio a rheoleiddiwr economaidd newydd i Gymru, fel bod pob penderfyniad am ddŵr yn cael ei wneud yng Nghymru ar gyfer Cymru.
Wedi'i godi mewn 21 araith a 1 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 14 Hydref 2026, gan Llyr Gruffydd. Wedi'i baru ar: “water regulator”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Blaenoriaethu sicrhau datganoli Ystad y Goron.
Wedi'i godi mewn 34 araith a 6 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 7 Hydref 2026, gan Alun Cox. Wedi'i baru ar: “Crown Estate”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Gweithio tuag at ddatganoli pwerau dros ddarlledu, gan gynnwys pwerau i reoleiddio, goruchwylio a sicrhau atebolrwydd am ddarlledu a chyfathrebu yng Nghymru. Byddwn yn dechrau drwy sefydlu Awdurdod Darlledu a Chyfathrebu Cysgodol i Gymru er mwyn gwarchod a chryfhau platfformau cyfryngau gwasanaeth cyhoeddus lleol a chenedlaethol.
Wedi'i godi mewn 21 araith a 12 cwestiwn ysgrifenedig.
Ei ddarllen yn y RhaglenHefyd yn: Diwylliant, chwaraeon a Chymru yn y byd.
Mynd ar drywydd datganoli pwerau lles yn llawn.
Wedi'i godi mewn 4 araith. Yn fwyaf diweddar ar 14 Hydref 2026, gan Elin Jones. Wedi'i baru ar: “devolution of welfare”.
Ei ddarllen yn y Rhaglen
Mynd ar drywydd datganoli pwerau pellach ar reoleiddio a phrisio ynni.
Wedi'i godi mewn 5 araith a 1 cwestiwn ysgrifenedig. Yn fwyaf diweddar ar 20 Hydref 2026, gan Adam Price. Wedi'i baru ar: “Ofgem”.
Ei ddarllen yn y RhaglenHefyd yn: Ynni.
Mynd ar drywydd datganoli rheoleiddio porthladdoedd yn llawn.
Heb ei godi yn y Senedd yn y Seithfed Senedd hyd yma.
Ei ddarllen yn y Rhaglen

Ffynhonnell: Llywodraeth Cymru, Rhaglen lywodraethu 2026 i 2030: Uchelgais newydd i Gymru, a gyhoeddwyd gyntaf ar 10 Medi 2026. Yn cynnwys gwybodaeth y sector cyhoeddus a drwyddedir o dan y Drwydded Llywodraeth Agored v3.0. Rydyn ni'n dod o hyd i gyfeiriadau drwy baru enwau cynlluniau, cyrff a rhaglenni; dydy cyfeiriad yn dweud dim am gynnydd.

Buddiannau a ddatganwyd

Aelodau y mae eu cofnodion yng Nghofrestr Buddiannau'r Aelodau yn ymwneud â'r briff hwn, wedi'u paru drwy eiriau ac ymadroddion y briff. Mae'n rhaid i Aelodau gofrestru'r buddiannau hyn, a dydy cael un ddim yn golygu bod unrhyw beth yn amhriodol.

Huw Irranca-Davies2 cofnod perthnasol
- Voluntary record of Members’ other interests: Information relevant to entry: All 2026 Senedd election expenses met by the Aberafan and Maesteg Constituency Labour Party and the Rhondda and Ogmore Labour Party, including…
- Voluntary record of Members’ other interests: Information relevant to entry: Member of Tata Transition Board in my role as MS for Afan Ogwr Rhondda - subject to confirmation by the Secretary of State for Wales.
Sarah Murphy2 cofnod perthnasol
- Voluntary record of Members’ other interests: Information relevant to entry: All 2026 Senedd election expenses paid by the Bridgend Constituency Labour Party and the Vale of Glamorgan Labour Party
- Voluntary record of Members’ other interests: Information relevant to entry: Unite the Union - Member
Jayne Bryant1 cofnod perthnasol
- Voluntary record of Members’ other interests: Information relevant to entry: 2026 Senedd election expenses met by Newport West and Islwyn and Newport East Constituency Labour Party which included donations from Unite and…
Nerys Evans1 cofnod perthnasol
- Voluntary record of Members’ other interests: Information relevant to entry: 100 per cent of campaign costs for 2026 Senedd Election paid for by Plaid Cymru Sir Gaerfyrddin.
Kerry Ferguson1 cofnod perthnasol
- Voluntary record of Members’ other interests: Information relevant to entry: Member - YesCymru
Lynne Neagle1 cofnod perthnasol
- Voluntary record of Members’ other interests: Information relevant to entry: Member - Unite the Union
Adam Price1 cofnod perthnasol
- Voluntary record of Members’ other interests: Information relevant to entry: 100 per cent of campaign costs for 2026 Senedd Election paid for by Plaid Cymru Sir Gaerfyrddin.
Ken Skates1 cofnod perthnasol
- Voluntary record of Members’ other interests: Information relevant to entry: Member of Unite the Union

Y gofrestr lawn

Fesul mis

Cyfraniadau wedi'u tagio ym mhob mis o'r Seithfed Senedd. Ni chynhaliwyd unrhyw gyfarfodydd yn ystod Awst 2026.

Dangos y ffigurau

Mis	Cyfraniadau
Mai 2026	9
Mehefin 2026	104
Gorffennaf 2026	76
Awst 2026	Dim cyfarfodydd
Medi 2026	214
Hydref 2026	535

Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Mae'r briff hwn yn dilyn ymrwymiadau'r Rhaglen a restrir uchod ac yn tagio'r cofnod â'r ymadroddion isod. Gall paru geiriau allweddol fethu busnes sy'n trafod y mater mewn geiriau eraill, a gall dagio cyfeiriad wrth fynd heibio.

Dangos yr ymadroddion mae'n eu defnyddio

Mae cyfraniad yn cael ei dagio pan fydd ei destun Saesneg yn cynnwys un o'r ymadroddion hyn. Does dim ots am briflythrennau, heblaw mewn byrfoddau, sy'n gorfod cyfateb yn union. Mae hefyd yn cael ei dagio pan fydd teitl yr eitem agenda neu'r cwestiwn yr oedd yn rhan ohono yn cynnwys un, cyn belled â bod y cyfraniad yn 30 gair o leiaf. Mae'r briff hefyd yn cael ei dagio pryd bynnag y mae un o'i themâu'n cael ei thagio.

Ymadroddion ar gyfer y briff cyfan

“constitution”
“constitutional”
“devolution”
“devolution settlement”
“the Union”
“the United Kingdom's constitution”

Annibyniaeth

“Welsh independence”
“independence referendum”
“referendum on independence”
“an independent Wales”
“independent Wales”
“YesCymru”

Rhagor o bwerau i Gymru

“devolution of justice”
“devolution of policing”
“devolve justice”
“devolve policing”
“Crown Estate”
“devolution of broadcasting”
“broadcasting powers”
“devolution of water”
“devolve water”
“devolution of welfare”
“devolve welfare”
“further devolution”
“further powers”
“reserved powers”
“full devolution”
“devolution of rail”

Y Comisiwn Cenedlaethol

“National Commission for Wales”
“National Commission”
“Independent Commission on the Constitutional Future of Wales”
“constitutional commission”
“constitutional future”
“national conversation”

Y berthynas â Llywodraeth y DU

“intergovernmental relations”
“inter-governmental relations”
“intergovernmental”
“Council of the Nations and Regions”
“Secretary of State for Wales”
“Wales Office”
“Sewel convention”
“legislative consent”
“legislative consent motion”
“Internal Market Act”
“UK Internal Market Act”
“power grab”

Byrfoddau

“LCM”
“LCMs”

Etholiadau'r Senedd a diwygio

“Senedd reform”
“closed list”
“closed lists”
“electoral reform”
“electoral system”
“voting system”
“proportional representation”
“Senedd election”
“Senedd elections”
“votes at 16”
“Electoral Commission”
“Senedd Cymru (Members and Elections)”
“Elections and Elected Bodies”
“recall of Members”
“deception”

Rhagor am sut mae'r briffiau'n cael eu tagio

Y drafodaeth hyd yma

Y prif ddadleuon

Y drafodaeth hyd yma

Y prif ddadleuon

Safbwyntiau'r pleidiau

Plaid Cymru

Llafur Cymru

Reform UK

Ceidwadwyr Cymreig

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru

Plaid Werdd Cymru

Yr hyn y mae'r llywodraeth yn cael ei holi amdano

Yr hyn y mae'r cyhoedd yn gofyn amdano

Pwy mae gweinidogion yn cwrdd â nhw

Yn y Chweched Senedd (2021 i 2026)

Yr hyn mae'r llywodraeth wedi'i addo

Mynnu tegwch gan San Steffan: Pwerau at ddiben

Gan Lywodraeth Cymru

Yn y newyddion

Eiliadau allweddol yn y Senedd

Pleidleisiau cysylltiedig

Cynnig Cydsyniad Deddfwriaethol: Bil y Diwydiant Dur (Gwladoli)

Pwy sy'n ei godi

Yn ateb dros y llywodraeth

Pa bleidiau sy'n ei godi

Yr Aelodau sy'n ei godi amlaf

Pwy mae gweinidogion wedi cwrdd â nhw

Buddiannau a ddatganwyd

Yr hyn mae pobl yn ei ddweud sy'n bwysig

Cwestiynau ysgrifenedig

Deisebau

Mewn pwyllgor

Gan Ymchwil y Senedd

Y cyfraniadau diweddaraf

Fesul mis

Sut mae'r briff hwn wedi'i lunio

Ymadroddion ar gyfer y briff cyfan